Rumeli'de geri hizmet teşkilatı içinde çingeneler

Abstract

Dünyanın her köşesine yayılmış olan Çingeneler, Osmanlı Devleti'nde de çoğunluğu Rumeli'de olmak üzere bulunuyorlardı. Osmanlı Devleti sınırları açısından genişlemeyi hedeflediği Rumeli'de, geri hizmet kurumlarını oluştururken, özellikle demircilik ve maden işlemekten iyi anlayan Çingenelerden yararlanmayı amaçlayacak onları askeri nitelik taşıyan geri hizmet kurumuna aldı. Askeri teşkilata alınan Çingeneler, Osmanlı Devleti'nde yörük, yaya-müsellem, martolos ve voynuk gibi geri hizmet kurumlarına benzer bir şekilde yapılandı. Müsellem ve yamaklardan oluşan ünitelerin oluşturduğu ocaklar Rumeli'nin onyedi nahiyesine dağılmış olarak bulunuyordu. Müsellemler görev sorumluluğu ilc donatılmışken, yamaklar mali yükümlülük üstlenmişlerdi. Müslüman Çingenelerden oluşan teşkilat, yapmış oldukları hizmetler karşılığında İspençe, avarız-ı divaniye ve tekalif-i örfiyye vergilerinden muaf tutulmuşlardı. Teşkilat, XVII. Yüzyılın başında Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduğu sosyal, ve ekonomik bozulmadan etkilenerek diğer geri hizmet kurumları gibi bozulmaya başlamış ve müsellemlere verilen tımarlar askerilerin maaşlarını ödemek için ya tımar ve zeamet toprağına yada daha fazla gelir getireceği planlanarak mukataaya bağlanmıştır.