Yaratıcı Zıt Düşünme (YAZID) Tekniği'nin sosyal geçerliliğinin araştırılması

Abstract

Yaratıcı Zıt Düşünme Tekniği (YAZID), yaratıcı düşünme süreçleriyle ilgili kuramlardan Janusyan Düşünme Kuramını ve yaratıcı düşünme ile ilgili bilimsel araştırmaları temel alarak geliştirilmiş yeni bir düşünme tekniğidir. YAZID’ın amacı, zıtlıkları kullanarak düşünmeyi ve kavram geliştirmeyi içeren Janusyan düşünme sürecinin kullanılmasıyla yaratıcılığın geliştirilmesidir. Bu çalışmanın amacı ise, düşünme eğitimi dersinde, YAZID’ın öğrenci algılarına göre etkililiğini ve sosyal geçerliğini ortaya koymaktır. Araştırmada yöntem olarak tarama ve deney öncesi tasarım modeli, veri toplamak için ise YAZID Öğrenci Memnuniyet Ölçeği kullanılmıştır. Ölçek, Beşli Likert sistemine göre 25 maddeden oluşmakta ve üç alt kazanıma ait maddeleri kapsamaktadır. Çalışmanın örneklemi yansız atama ile belirlenmiş Eskişehir’deki üç devlet okulunda eğitim gören, 6., 7. ve 8. Sınıf düzeyindeki 307 öğrenciden (15 şube) oluşmaktadır. Araştırmanın uygulama sürecinde YAZID tekniği ile dört hafta boyunca düşünme eğitimi dersinde öğretim yapılmış ve öğretim sonrasında ölçek aracılığıyla veri toplanmıştır. Çalışma grubunun memnuniyet düzeyini incelemek ve test etmek amacıyla tek grup t-testi kullanılmış, test değeri olarak “4 (katılıyorum)” ölçüt alınmıştır. Ölçeğin güvenirlik katsayısı .87 olarak bulunmuştur. Veri analizlerinde bağımsız değişken olarak sınıf düzeyi ve cinsiyet ele alınmış, cinsiyete ve sınıf düzeyi - cinsiyet etkileşimine göre anlamlı bir fark bulunamamıştır. Sınıf düzeyine göre ise memnuniyet algıları arasında anlamlı fark olduğu görülmüştür. Buna göre; katılımcılar arasında sekizinci sınıf öğrencilerinin memnuniyet algıları diğer sınıf düzeylerine oranla daha yüksek, yedinci sınıf öğrencilerinin memnuniyet algıları ise altıncı sınıf düzeyine oranla daha yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak bu çalışma; düşünme eğitimi dersinde uygulanan YAZID tekniğinin altıncı, yedinci ve sekizinci sınıf öğrencileri tarafından kabul gören ve etkili olarak algılanan bir teknik olduğunu göstermiştir. Ölçek maddelerinin tamamı ölçüt değer 4'ün üzerinde puanlanmış ve ortalamalar arasındaki farklar istatistiksel olarak büyük çoğunlukla anlamlı bulunmuştur.