Doğa temelli sanal gerçeklik aktivitelerinin algılanan restorasyon, stres ve ruh hali üzerindeki etkisi

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, sanal doğa ortamıyla uyumlu ve etkileşimli bir doğa aktivitesinin ruh hali, stres ve algılanan restorasyon üzerindeki etkisini belirlemektir. Bu kapsamda gruplar arası deneysel bir araştırma tasarlanmıştır. VR doğada balık tutma aktivitesinin etkileri, 360 derece VR video ve düz ekran video koşullarıyla karşılaştırılmıştır. Araştırmaya 87 sağlıklı yetişkin katılımcı katılmıştır. Çalışmada kullanılan sanal ortam, Güney Kore’deki Gosam Gölü’nün gerçekçi bir simülasyonudur ve bir VR oyunundan sağlanmıştır. Geçmiş çalışmalardan farklı olarak bu çalışmada VR çevrede görsel ve işitsel uyaranların yanında titreşimli dokunma hissi uyarımı gerçekleştirilerek çoklu duyusal uyarım sağlanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre her iki VR koşulunda da düz ekran doğa koşuluna göre pozitif duygulanımda daha fazla artış gözlemlenmiştir. Benzer olarak VR koşullarında negatif duygulanım, düz ekran koşulundan daha fazla azalmıştır. Buna karşın interaktif VR Balıkçılık ve pasif VR Video koşullarının pozitif ve negatif duygulanım üzerindeki etkileri anlamlı farklılık göstermemiştir. Fizyolojik göstergeler incelendiğinde her üç grupta HF ve HR değerleri anlamlı şekilde artış göstermiştir. LF/HF değeri sadece VR Balıkçılık grubunda anlamlı azalış göstermiştir. Her üç grubun da kan basıncı seviyeleri değişmemiştir. Her iki VR koşulunda da sanal doğa ortamı eşit derece restorasyon algısı, keyif ve varlık hissi yaratmıştır. VR gruplarındaki varlık hissi ve keyif düzeyi düz ekran grubundan fazladır. Gerçekleştirilen aracılık analizi sonucu varlık hissi ve pozitif duygulanım arasında algılanan keyfin aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak interaktif VR doğa deneyimi pasif VR deneyimiyle benzer olarak ruh halini düzenlemede ve stresi azaltmada etkilidir ve insanların iyi oluşlarına katkı sağlayabilir. Araştırma sonuçları yeni VR turizm ve VR rekreasyon uygulamalarının geliştirilmesinde kullanılabilir.