Ekonomik istikrarsızlıkları anlamada Minsky'nin finansal istikrarsızlık hipotezi

Abstract

Ekonomilerde görülen konjonktürel dalgalanmaları açıklamak üzere bir çok kuram geliştirilmiştir. Yapılan bir sınıflandırmaya göre bu kuramlar içsel ve dışsal kuramlar olarak ayrılmaktadır. Buna göre, konjonktürel dalgalanmaların açıklayıcı nedeni olarak ekonominin işleyişi dışında ortaya çıkan unsurları temel alan kuramlar dışsal konjonktür kuramları; buna karşın konjonktürel dalgalanmaları ekonominin işleyişinin ve dinamiklerinin yarattığını savunan kuramlar ise içsel konjonktür kuramları olarak ifade edilebilirler. Günümüzde ekonomi kuramında dışsal konjonktür kuramlarının ağırlığı söz konusuysa da, içsel konjonktür kuramları arasında günümüz ekonomilerinde yaşanan istikrarsızlık sorunlarının açıklanmasına önemli katkılar getiren çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmaların başlıcalarından biri Minsky'nin finansal istikrarsızlık hipotezidir. Bu yaklaşım, çeşitli, ekonomilerde görülen istikrarsızlık sorunun temel nedenini, finansal sistem nedeniyle yatırımcıların önemli ölçüde borçlanarak yatırım yapmaları olarak görmektedir. Bu nedenle günümüz ekonomileri sıklıkla, borçlanma ile meydana gelen yatırım artışını ve ardından yaşanan daralma aşamasını yaşamaktadır. Minsky bu görüşünü, gelişmiş bir finansal sistemin bulunduğu gelişmiş ekonomilere ilişkin gözlemleri çerçevesinde ortaya koymuştur. Bununla birlikte Türkiye ekonomisinde de 1980 sonrasında yaşanan finansal liberalizasyon reformu ile birlikte, finansal sistemin giderek geliştiği ve derinlik kazandığı görülmektedir. Bu durum Türkiye ekonomisinde de, finansal istikrarsızlık yaklaşımının, ekonomik istikrarsızlıkları belirli bir ölçüde açıklayabileceğini düşündürtmektedir.