Televizyon haberciliğinin etik sorunları, habercilik ilkeleri ve uygulamaları açısından bir değerlendirme

Abstract

Kitle iletişim araçları içinde televizyon, yapısal özelliklerinden kaynaklanan bir takım üstünlükleriyle, haberleri görsel, işitsel, hızlı ve hatta anında verebilen, geniş kitlelere ulaşabilen bir haber verme aracı konumuna gelmiştir. Televizyon haberlerini, öne çıkaran görsel-işitsellik ve hızlılık gibi unsurların yanı sıra, giderek ticarileşen yayıncılık anlayışının beraberinde getirdiği bir takım yeni boyutlar, haberin geleneksel tanımlarının ve değerlerinin değişmesine ve etik sorunların artmasına neden olmuştur. Televizyon haberlerinin, kamuoyunu doğru, çok boyutlu, hızlı ve güvenilir bir şekilde bilgilendirmesi, dolayısıyla kamusal bir hizmet görmesi beklenmektedir. Ancak giderek artan oranda kar, rekabet gibi unsurların yayıncılık alanına egemen olmaya başlaması, yayıncılık alanında yaşanan tekelleşme, televizyon haberinin ticari kazanç sağlaması beklenen bir yatırım alanına dönüşmesine neden olmuştur. Televizyon haberlerinin değerini ölçmede tek belirleyici unsur olarak izlenme oranlarının alınması, haberlerde magazinel ve sansasyonel olaylara önem verilerek, haber kalitesinin düşüşünü de beraberinde getirmiştir. Televizyon haber çalışanlarının kişilik haklarına ve özel yaşama müdahale, gerçeği tam olarak araştırmama, kamuoyuna karşı olan sorumluluklarını göz ardı etme gibi etik dışı davranışları, kamuoyunda televizyon haberlerine duyulan güvenin giderek azalmasına neden olduğu düşünülmektedir. Televizyon haberciliğine duyulan güvenin tekrar kazanılabilmesi amacıyla, yaşanan etik sorunların ve bu sorunların temelinde yatan etik boyutların neler olduğunun doğru bir şekilde ortaya konması gerekmektedir. Yayıncılık alanında yaşanan tekelleşmenin önlenmesi, kamusal hizmet anlayışının yeniden sorgulanması, hukuksal düzenlemelerin gözden geçirilmesi, çalışanların sorunlarına yönelik çözüm yollarının geliştirilmesi ve en önemlisi özdenetimsel ilkelerin hayata geçirilmesi etik sorunların giderilmesi yolunda önemli bir sürecin başlangıcı olacaktır.