Sinema dramaturjisi : ''Asiye Nasıl Kurtulur?'' filmlerinin dramaturjik çözümlemesi

Abstract

Bu araştırma ile amaçlanan, sinema dramaturjisini yalnızca yazınsal yönden yapısal incelemeleriyle sınırlayarak, filmin dramaturjik yapısını oluşturan kuramları, sinemanın tiyatro dramaturjisi ile olan ilişkisini araştırarak ortaya koymak ve bu kuramsal bilgiden yola çıkarak, Vasıf Öngören'in Asiye Nasıl Kurtulur? adlı tiyatro oyununun sinemadaki iki farklı anlatı türünde uyarlanan filmlerinin dramaturjik çözümlemelerini yapmaktır. Birinci bölümde, tiyatro ile sinemanın benzer ve ortak yanları belirtilmiş, dramaturji ile ilgili tanımlar yapılmıştır. Daha sonra, tiyatro ve sinema sanatlarının tarihsel gelişimleri, kuramsal dramaturji kapsamında kısaca ele alınmıştır. İkinci bölümde, tiyatroda geleneksel dramaturji kapsamında Aristoteles'in Poetika'sı ve tiyatroda epikÊdiyalektik dramaturji kapsamında da Bertolt Brecht'in epikÊdiyalektik tiyatro kuramı tanıtılarak, iki tür birbiriyle karşılaştırılmış, daha sonra da çağdaş tiyatroya değinilmiştir. Üçüncü bölümde, sinemanın ilk yıllarında ortaya çıkan iki farklı yönelişe (belgesel ve anlatı filmleri) değinilerek, tiyatronun sinemaya olan etkisi üzerinde durulmuştur. Daha sonra, sinemadaki geleneksel anlatı ile epikÊdiyalektik ve çağdaş anlatı türlerinin, tiyatroda olduğu gibi, kuramsal dramaturji kapsamında yazınsal yönden yapısal özellikleri tanıtılmış ; böylece sinema dramaturjisinin tiyatro dramaturjisinden aldığı miras ve ikisi arasındaki benzerlikler gösterilmiştir. Dördüncü bölümde, buraya kadarki bölümlerde izlenen kuramsal yönteme uygun düşecek şekilde, Vasıf Öngören'in Asiye Nasıl Kurtulur? adlı tiyatro oyununun ve bu oyunun sinemaya aynı adla uyarlanan Nejat Saydam'ın geleneksel anlatı formundaki, Atıf Yılmaz'ın da epikÊdiyalektik anlatı formundaki iki filminin dramaturjik çözümlemeleri yapılmıştır. Son bölüm ise, bu çalışmayı içeren özet, yargı ve önerileri kapsamaktadır.