Fiyat indekslerine ekonomik yaklaşım : Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'nin tüketici fiyatları indekslerinin karşılaştırılması, uyum süreci

Abstract

Tarihin her döneminde insanlar para ve paranın değerini gösteren fiyatlar genel düzeyi ile yakından ilgilenmişlerdir. Paranın değerindeki değişikliklerin süreklilik kazanması geniş boyutlu ekonomik ve sosyal sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Bu durum paranın değerindeki değişikliklerin ölçülmesinin önemini, dolayısıyla bu değişikliklerin ölçülmesinde kullanılan en önemli ekonomik gösterge olan fiyat indekslerinin önemini artırmaktadır. Araştırmanın amaçlarından birisi; çeşitli kurumlar tarafından hesaplanan farklı fiyat indekslerinin doğru kullanım alanlarının ve ne ölçüde güvenilir olduklarının saptanması, özellikle fiyat indeksi hesaplama sürecinde karşılaşılan temel sorunlar olan; kavramsal güçlükler, veri toplama, ağırlıklandırma, nitelik değişmeleri gibi sorunların ortaya konulması ve çözüm aranmasıdır. Diğer bir amaç ise, Avrupa Birliği ülkeleri ve Türkiye'de hesaplanan tüketici fiyatları indekslerinin karşılaştırılarak benzerlik ve farklılıkların ortaya konulması, böylece uyumlaştırma için güvenilir bir zemin oluşturmaktır. İndeks teorisi genel anlamda matematiksel bakış açısının etkisi altında kalarak indeks formülleri türetmek, türetilen formüllerin güçlü ve zayıf yanlarının belirlenmesi üzerine gelişmiştir. Formülasyon aşaması tek başına konunun tamamı demek değildir. Formülde yerine konan verinin niteliği (doğruluğu, tutarlılığı vb) en az indeks formülü kadar indeks hesaplama sonucunda etkilidir. Avrupa Birliği ülkeleri ile Türkiye arasında tüketici fiyatları indeksleri açısından farklılıklar bulunmakla birlikte, Avrupa Birliği ülkeleri arasında da farklılıklar bulunmaktadır. Ülkemizin farklılığı Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki farklılıklardan çok ayrı değildir.