Toplumsal bellek ve Orta Doğu sineması : toplumsal travmaların Lübnan sinemasına yansımaları

Abstract

Hatırlamanın ve unutmanın toplumsal çerçeve içinde deneyimlendiği savına dayanan toplumsal bellek, toplumların ve bireylerin kimliklerini yeniden üreten dinamik bir mekanizmadır. Toplumsal travmalarla dolu geçmişe sahip Orta Doğu’da toplumsal bellek bu anlamda önemini korumaya devam etmektedir. Orta Doğu’nun Orta Doğu’su olarak nitelenen, mezheplere dayalı toplumsal ve siyasal sistem üzerine inşa edilen Lübnan, kimlik farklılıklarının çatışmalara dönüştüğü bir ülke konumundadır. Lübnan’da toplumsal travmaların kendi sinemasına nasıl yansıdığını ele alan bu çalışma, özellikle Lübnan sinemasının Rönesans Dönemi olarak adlandırılan 2005 – 2020 yılları arasına odaklanmaktadır. Buna yönelik olarak Nadine Labaki’nin Where Do We Go Now?, Vatche Boulghourjian’ın Tramontane, Ziad Doueiri’nin The Insult, Ahmad Ghossein’in All This Victory ve Joana Hadjithomas / Khalil Joreige’in Memory Box adlı filmleri örneklem olarak seçilmiş ve bu filmler toplumsal belleğin bileşenleri olan geçmiş, mekân, kimlik ve travma temaları altında çözümlenmiştir. Uluslararası festivaller aracılığıyla dünya sinemasında sesini duyurmaya başlayan Lübnan sinemasına toplumsal belleğin özellikle son dönemindeki yansımaları, seçilen örneklem filmlerin analizinin yanı sıra saha araştırması ile desteklenerek araştırılmıştır.