Türk vergi hukukunda tecil müessesesinin yeri ve amme alacaklarının tecili

Abstract

Kişilerin borç ödemeleri sırasında karşılaştıkları mali zorluklar borçlarını vadesinde ödeyememelerini gündeme getirir. Borçların vadesinde ödenmemesi tecil müessesesinin hukuk sistemi içerisindeki yerini almasını zorunlu kılmıştır. Hukuk dalları içerisinde değişik hüküm ve uygulama şekilleri olan tecil müessesesi, vergi hukukunda idarenin değerlendirmeleri sonucuna göre işlerlik kazanmaktadır. Vergi hukukunda, kamu alacaklarının tecilli özel hükümlerle veya 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre uygulanır. Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun hükümleri, vergi, resim, harç, ceza ve benzeri kamu gelirlerini kapsamı içine almaktadır. Bu nedenle 6183 sayılı kanun hükümlerinin uygulama alanı oldukça geniş tutulmuştur. Amme Alacaklarının Tahsil kamu borçlusunu çeşitli faktörlerin etkisi ile çok zor duruma düşürebilir. Kamu borçlusunun borcunu ödemesi veya haczedilmiş mallarının paraya çevrilmesi kendisini çok zor duruma düşürecek ise, borçlunun talep etmesi halinde amme alacağının tahsili faiz alınmak suretiyle alacağın nevine göre iki veya beş yılı geçmemek üzere alacaklı amme idaresince ertelenebilir. Amme alacağının ertelenmesi konusunda alacaklı idareye takdir yetkisi tanınmıştır. Borçlunun borcunun ertelenmesinin gerekçesi olan ''çok zor durum hali'' çeşitli objektif ve subjektif ölçüler esas alınarak idarece değerlendirilir. Mali ölçülerin esasını ise işletmelerin likitide rasyoları oluşturur. Subjektif ölçülerden biri de borçlunun borç ödemedeki hüsnüniyetli olup olmamasıdır. Vergi icra hukukunda yer alan tecil müessesesi, kamu alacağının güvenceye alınması, kamu borçlusuna borcunu ödemede kolaylıklar sağlaması, devletin gelir kaynaklarının kurutulmaması gibi çok yönlü amaçlarla getirilmiş bir kurumdur. Ancak bu kadar geniş kapsamlı bir müessesenin uygulama yönünden mahzurlu yönleri de yok değildir. Bir kimsenin borcunun belli bir süre ertelenmesi kamu menfaatlerinin dolayısıyla kamu hizmetlerinin ertelenmesi anlamına gelmesi demektir. Bu nedenle kamu alacağının ertelenmesi konusunda idarenin karar verirken borçlunun durumunu kamu menfaatlerini de gözönünde bulundurarak iyi bir değerlendirmeye tabi tutması gerekir. Kamu alacaklarının tahsilinde; alacağın tahsili işlemi, ......