Faiz oranlarının vade yapısı ve faiz oranı modelleri : Heath-Jarrow-Morton yaklaşımı çerçevesinde tahvil ve faiz oranına dayalı opsiyon fiyatlaması

Abstract

Türev ürünler, organize bir piyasada ilk kez 1975 yılında işlem görmeye başlamışlardır. İlk işlem tarihinden günümüze kadar geçen sürede, türev ürün piyasalarında, özellikle faiz oranına dayalı türev ürün piyasalarında hızlı gelişmeler yaşanmıştır. Bu piyasalarda doğru fiyatlamanın ve risk yönetiminin gerçekleştirilebilmesi, sürdürülebilir bir finansal sistem için son derece önemlidir. Doğru fiyatlama ve risk yönetimi ise etkili ve sağlam temelli modellerin geliştirilmesine bağlıdır. Bu amaçla faiz oranlarının vade yapısını ve faiz oranlarına dayalı türev ürünlerin fiyatlamasını konu alan ilk çalışma 1977 tarihinde Oldrich A. Vasicek tarafından gerçekleştirilmiş, bu çalışmayı daha sonra birçok farklı çalışma izlemiş ve derin bir literatür oluşturulmuştur. İzmir Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsasının 2005 yılında işlerlik kazanmasının ardından işlem hacimlerinde yaşanan hızlı artışın etkisiyle ülkemizde de faiz oranına dayalı türev ürünlerin dinamiklerinin anlaşılması gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma kapsamında; faiz oranı, faiz oranlarının vade yapısı, volatilite yapıları ve aynı zamanda portföy ve risk yönetiminde bir araç olarak da kullanılabilecek fiyatlama modelleri üzerinde durulmuş; ülkemiz piyasalarında faiz oranına dayalı türev ürünlerin fiyatlaması için uygun olabilecek bir model belirlenmiş ve bu ürünlere ilişkin talebin oluşabilmesi için gerekli şartlar hakkında değerlendirmeler yapılmıştır.