Kaynak bağımlılığı kuramı ve işlem maliyeti kuramı bakış açısıyla havayolu-havalimanı ilişkilerinde güven mekanizmasının incelenmesi

Abstract

Havalimanı sektöründe yaşanan gelişmeler havalimanı işletmelerini daha ticari odaklı merkezler haline gelmesine yol açmıştır. Bu durum karşılıklı bağımlılık ilişkisinin bulunduğu havalimanı-havayolu ilişkilerinin nasıl yürütüldüğü sorusunu gündeme getirmiştir. Karşılıklı bağımlılık ilişkilerinde güvene dayalı yönetişim en az maliyetli yönetişim yapısı olmakla birlikte uzun vadeli ilişkilerde de işbirliğinin gelişebilmesi için oldukça önemli olmaktadır. İlişkinin doğasına bakıldığında çevresel belirsizliğin ve ilişkiye özgü yatırımların yüksek olduğu görülmektedir. İşlem maliyeti kuramı belirsizlik altında ilişkiye özgü yatırımların yüksek olduğu durumlarda güven mekanizmasının en az maliyetli yönetişim yapısı olabileceğini belirtmektedir. Benzer şekilde kaynak bağımlılığı kuramı da çevresel belirsizliğin yüksek olduğu durumlarda bağımlılıkların güven mekanizması ile yürütülebileceğini belirtmektedir. Bu nedenle çalışmada havalimanı-havayolu ilişkilerinde güven mekanizmasının incelenmesi amaçlanmıştır. Kaynak bağımlılığı kuramı ve işlem maliyeti kuramı bakış açısıyla havalimanı-havayolu ilişkilerinde güven mekanizmasının incelenmesini amaçlayan bu çalışmada geleneksel havayolu-birincil havalimanı ve düşük maliyetli havayolu-ikincil havalimanı örnek olayları üzerinden güven mekanizması incelenmiştir. Araştırma sonucunda geleneksel havayolu-birincil havalimanı ilişkisinin sözleşmeye dayalı güven, düşük maliyetli havayolu- ikincil havalimanı ilişkisinin ise iyi niyete dayalı güven ile yürütüldüğü görülmüştür. Havalimanı-havayolu ilişkisinin geçmişi ve ilişkinin devamlılığına olan inancın güven üzerinde olumlu etkisi olduğu söylenebilir.