Vergilendirme yetkisinin uluslararası alanda sınırlandırılması, Avrupa Birliği ve Gümrük birliği sürecinde Türkiye'nin vergilendirme yetkisi

Abstract

Devletler egemenlik haklarından kaynaklanan vergilendirme yetkisini kullanarak ihtiyaç duydukları mali kaynakları sağlarlar. Günümüzde vergilendirme yetkisinin kaynağı anayasalardır. Geçmişte devlet biçimine bağlı olarak vergilendirme yetkisinin dayanağı olan kurumlar ortaya konmuştur. Bugün ise çeşitli devletlerde devlet anayasasının ortaya koyduğu kurallara uygun olarak vergilendirme yetkileri değişik biçimlerde ortaya çıkmaktadır. Çeşitli vergilendirme yetkileri arasındaki sınırların belirsizleşmesi, sermaye, işgücü, mal ve hizmetlerin vergilendirme yetkileri arasında serbestçe hareket edebilmesi uluslararası alanda vergilendirme yetkisi çakışmalarını ortaya çıkarmıştır. Uluslararası alanda oluşan vergileme sorunlarını çözmek amacıyla devletler arasında vergi anlaşmaları yoluyla vergilendirme yetkileri sınırlandırılmaktadır. Ayrıca uluslararası ekonomik bütünleşmelere katılmalar yoluyla ülkeler bütünleşmenin biçimine bağlı olarak vergilendirme yetkilerini sınırlandırmak zorundadırlar. Ekonomik bütünleşme türü olan gümrük birliği ile de birliğe üye olan ülkeler ve Türkiye vergilendirme yetkilerini sınırlandırmak zorundadır. Gümrük birliği aşamasında ve Avrupa Birliğiaşamasında vergilendirme yetkisini sınırlandırmanın Türkiye açısından bazı etkileri olacaktır. Vergilendirme yetkisi devletlerin sahip oldukları egemenlik hakkının niteliklerindendir. Devletler kendi mülki sınırları içerisinde egemenliklerine dayanarak vergilendirme yetkisini kullanmaktadırlar. Uluslararası ilişkin artması uluslararası alanda vergileme sorunlarını ortaya çıkarmıştır. Bu sorunlar içerisinde en önemlisi de vergilendirme yetkisinin kullanımı ve sınırlandırılması sorunlarıdır. Çalışmanın birinci bölümünde vergilendirme yetkisi ile ilgili kavramlar ve yetkinin temelini oluşturan kuramlar açıklanmıştır. Ayrıca vergiylendirme yetkisi ile ilgili uluslararası hukuk açısından ileri sürülen kuramlar açıklanmıştır. Federal devletler ile merkezi devletlerdeki vergilendirme yetkisi incelenerek bu yetkiye getirilen sınırlandırmalar belirtilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ise uluslararası alanda oluşan çifte vergilendirmenin oluş nedenleri ve sorunu çözümlemek için