Zihin yetersizliği olan bireylere dijital vatandaşlık becerilerinin öğretiminde doğrudan ve video-modelle öğretimin karşılaştırılması

Abstract

Zihin Yetersizliği (ZY) olan bireylerin dijitalleşen dünyaya dahil olmalarını ve bağımsız yaşamlarını desteklemek için onlara dijital okuryazarlık becerilerinin öğretilmesinde yarar vardır. Bu çalışmada, ZY olan bireylere devletin dijital ortamlarda sunduğu hizmetlere erişme ve bu hizmetlerin nasıl kullanılacağını öğretmede model-rehberlik-test (MRT) ve video model (VM) yöntemlerini etkililikleri ve verimlilikleri açısından karşılaştırmak amaçlanmıştır. Tek denekli araştırma yöntemlerinden uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modelinin kullanıldığı çalışmaya ZY olan dört birey katılmıştır. Araştırma sonucunda katılımcılara dijital vatandaşlık becerilerinin kazandırılmasında iki yöntem de etkili bulunmuştur. Becerilerin korunmasında ve farklı cihaza genellemesinde yöntemlerin etkililikleri farklılaşmamıştır. Tüm katılımcılar için oturum sayısı ve öğretim süresi açısından MRT daha verimli olmuştur. Hata yüzdesi açısından katılımcılardan üçü için MRT, biri için VM daha verimli olmuştur. Çalışmada, dijital vatandaşlık unsurlarıyla ilgili hedeflenmeyen bilgi sunumuna da yer verilmiştir. Katılımcılar hedeflenmeyen bilgi sorularına ön-testte ortalama %10 düzeyinde doğru cevap verirken doğru cevapların oranı son-testte ortalama %56,75 düzeyine yükselmiştir. Katılımcıların MRT uygulamasında sunulan hedeflenmeyen bilgileri ortalama %13,25 daha yüksek düzeyde edindiği görülmüştür. Sosyal geçerlik bulgularını oluşturan katılımcıların ve ebeveynlerin görüşleri, kazanılan becerilerin katılımcılar tarafından günlük hayatta işlevsel olarak kullanıldığını, farklı cihazlara ve ortamlara genellendiğini, bireylerin özgüvenine olumlu katkı sağladığını göstermiştir.