Toplumsal cinsiyet, ataerkillik ve mekân: Mersin'de üniversite öğrencisi kadınların kent yaşamı deneyimleri

Abstract

Bu çalışma, aile evinden ayrılarak farklı bir şehirde üniversite okuyan genç kadınların karşılaştığı toplumsal cinsiyet eşitsizliklerini, ataerkil baskı ve kontrol mekanizmalarını, gündelik yaşamda toplumsal ve mekânsal olarak nasıl deneyimlediklerini sosyolojik ve feminist bir bakış açısıyla ele almaktadır. Kadınları, yaşamın her alanında kuşatan ataerkil tahakküm biçimleri ve ilişkilerini konu edinen bu çalışmada, genç kadınların yabancı oldukları kentte üniversite eğitim sürecinde barınma, güvenlik, hareket özgürlüğü, kamusal mekânların kullanımı gibi alanlarda yaşadıkları toplumsal cinsiyet ayrımcılığı, feminist yöntemle araştırılmaktadır. Bu alanlarda hangi sorunlar ve zorluklarla, kısıtlama ve engellerle, nerede ve nasıl karşılaştıkları; ne tür baş etme ve savunma stratejileri geliştirdikleri ortaya konarak üniversite öğrencisi kadınların, toplumsal cinsiyet eşitsizliklerine ilişkin toplumsal ve mekânsal pratiklerinin ve deneyimlerinin anlaşılması amaçlanmaktadır. Araştırmada, yükseköğrenim için ailesinden ve yaşadığı şehirden ayrılarak Mersin'e gelen ve Mersin Üniversitesi Çiftlikköy Kampüsü'nde lisans öğrenimi gören 30 kadın öğrenci ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışmanın bulguları, kadınların barınma, hareket özgürlüğü ve kamusal mekân kullanımı gibi alanlarda karşılaştığı toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ve güvenlik endişesinin kadınların mekân tercihinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Kadınlar, aile evindeki yaşamına kıyasla daha bireysel davranabilmesine rağmen kendi yaşamına dair alacağı kararları tamamen bağımsız olarak verememekte ve aile üyelerinin onayına tabi tutulmaktadır.