36-78 aylık otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocukların OSB'den etkilenme, sosyal beceri ve problem davranış düzeyi ile annelerinin etkileşim davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, OSB olan 36-78 ay arasındaki çocukların OSB, problem davranış ve sosyal beceri düzeyleri ile annelerinin etkileşim davranışları arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu amaçla 65 anne çocuk çifti araştırmanın katılımcılarını oluşturmaktadır. Araştırmada nicel araştırma modellerinden İlişkisel Tarama Modeli kullanılmıştır. Uyarlanmış Otizm Kontrol Listesi, Anaokulu ve Anasınıfı Davranış Ölçeği-2, Ebeveyn Davranışları Değerlendirme Ölçeği-Türkçe Versiyonu ile veriler toplanmıştır. OSB'li çocukların orta düzey sosyal beceri ve problem davranış düzeyine sahip olduklarını göstermiştir. Annelerin orta düzeye yakın duygusal ifade edici olduğu, orta düzeyde duyarlı-yanıtlayıcı ve başarı odaklı etkileşim davranışları sergilediği ve eğitim seviyesi arttıkça duyarlı-yanıtlayıcı etkileşim davranışları ile başarı odaklı-yönlendirici etkileşim davranışlarının da istenen seviyeye yaklaştığı görülmüştür. Çocukların OSB düzeyi ile ebeveynlerin duyarlı-yanıtlayıcı olma davranışı arasında negatif yönde orta derecede, çocukların sosyal beceri puanları ile annelerin duyarlı-yanıtlayıcı olma davranışı düzeyleri arasında pozitif yönde orta derecede, duygusal ifade edici olma davranışları düzeyi arasında ise pozitif yönde düşük derecede, çocukların problem davranış puanları ile annelerin duyarlı-yanıtlayıcı olma davranışları düzeyi arasında ise negatif yönde orta derecede bir ilişki olduğu belirlenmiştir.