Pamphylia heykeltıraşlığı ve Suriye ile karşılıklı etkileşimi

Abstract

Pamphylia Bölgesi, Doğu Akdeniz'deki konumu nedeniyle erken dönemlerden itibaren deniz ulaşımı ve ticaretin vazgeçilmez bir durak noktası olmuştur. Bölge, Mısır ve Kıbrıs'ın yanı sıra Kilikia Bölgesi ve Suriye ile de ticari etkileşim içerisindedir. Bölgeler arasındaki ticari ilişkiler; ekonomik, sosyo-kültürel, siyasi, dini, askeri, turizm, eğitim ve sanat gibi farklı alanlardaki yoğun etkileşimi de kaçınılmaz kılmıştır. Bu durum, şüphesiz plastik sanatları da etkilemiştir. Tam da bu noktadan hareketle, bölgenin Suriye ile olan ilişkisinin anlaşılması adına, Pamphylia Bölgesi, Kilikia Bölgesi ve kısmen Kuzey Suriye'den ele geçen heykeltıraşlık eserler bu çalışmaya konu edilmiştir. Bu kapsamda Side Müzesi, Alanya Müzesi, Antalya Müzesi, Anamur Müzesi, Mersin Müzesi, Tarsus Müzesi, Adana Müzesi, Hatay Müzesi ve Gazinatep Müzesi'nde alınan gerekli izinler doğrultusunda gerçekleştirilen malzeme çalışmaları sonucunda 86 adet eser tespit edilmiştir. Eserlere yönelik katalog çalışması yapıldıktan sonra, genel değerlendirme başlığı altında duruş pozisyonları, kıyafet tipleri, takı ikonografileri, buluntu yerleri, kullanım amaçları, tarihsel dağılımları, malzeme cinsleri, teknik ve üslup özellikleri karşılaştırmalı örnekler dahilinde değerlendirmeye tabii tutulmuştur. Tüm değerlendirmeler sonucunda, Pamphylia Heykeltıraşlığı açısından önemli sonuçlar elde edilmiştir. Bu noktada eserlerin duruş pozisyonları, kıyafet tipleri, başörtü kullanım şekilleri ve takıları bakımından Suriye'deki Palmyra ile benzerlikler sunduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, söz konusu çalışma ile bölgeler arasındaki çok yönlü ilişkilerden hareketle heykeltıraşlık alanındaki etkilerin varlığı da saptanmıştır.