Türkiye akarsularında bor ve organik madde arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Akarsulardaki su kalitesinin düzeyi ve kirliliğe neden olan parametrelerin kaynaklarının belirlenebilmesi, su kaynaklarının kullanımı ve planlanması açısından önem taşımaktadır. Bu konuda bazı izleyici derişimlerinin izlenmesi ve parametre oranlarının incelenmesi gibi yöntemler kullanılabilir. Benzer şekilde yer altı sularında da organik karbon ve bor gibi izleyici bileşenler kullanılarak ve bileşenler arasındaki korelasyonlar incelenerek, su kalitesinin durumu hakkında bilgi elde edilebilmektedir. Nüfusun hızla artması, hatalı kentleşme ve altyapı eksiklikleri, arıtma tesislerinin azlığı, var olan tesislerin yeterince verimli çalıştırılamaması gibi nedenlerle var olan temiz su kaynakları üzerinde yoğun baskılar artarak devam etmekte; Dünya'da olduğu gibi Türkiye'de de temiz su kaynaklarının önemi gün geçtikçe artmaktadır. Dolayısıyla temiz su kaynaklarının korunması, öncelikle monitörleme tekniklerinin geliştirilerek daha ayrıntılı analizlerle su kaynaklarının incelenmesi ve kaynaklar hakkında ayrıntılı bilgi eldesi ile mümkün olabilir. Bu çalışmada Türkiye akarsularında insan faaliyetleri sonucunda oluşan kirletici kaynakların belirlenebilmesi için Organik Madde ve Bor arasındaki ilişki incelenmiştir. Organik madde BOİ5 parametresi ile temsil edilmektedir. Bor ve Organik Madde arasındaki ilişki parametrik ve parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiş, bu ilişkilerin istatistiksel olarak anlamlı olup olmadıkları sınanmıştır. Türkiye'de Bor açısından önemli sayılabilecek İç ve Batı Anadolu akarsuları üzerinde seçilen 21 istasyon, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğün'den alınan su kalitesi verileri kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiş, bu akarsulardaki kirlilik düzeyleri ve su kalitesinin Organik Madde/Bor arasındaki beklenen doğrusal korelasyonu önemli ölçüde etkilediği belirlenmiştir. Organik madde/bor arasındaki parametrik olmayan istatistiksel analiz sonuçları klorür, nitrat ve sodyum gibi izleyici bileşen konsantrasyonları ve bunların oranları da değerlendirilerek istasyonlardaki antropojen (insan faaliyetlerinden meydana gelen) kirlilik katılımları her bir istasyon için belirlenmiştir.