Raylı sistemlerde maliyetlere dayalı esnek tarifeler ve bir uygulama

Abstract

Amaç: Bu araştırma, şehir içi toplu taşıma işletmesinin kalem bazında maliyet ve gelirlerinin incelenerek, yeni bir tarife türü olan bölgesel bazda tarifeyi maliyete dayalı uygulanması ile işletmenin kârlılığının analiz edilmesi amacıyla yapıldı. Yöntem: Vaka analizinin tercih edildiği bu araştırmada; farklı ülkelerdeki şehir içi toplu taşıma işletmerindeki maliyet ve gelirleri incelendi. Türkiye'de bulunan raylı toplu taşıma sistemlerinden tramvay için Eskişehir'de bulunan ESTRAM A.Ş.'den maliyet, tarife ve yolcu verileri elde edildi. 2016 Ocak dönemindeki gelirlerin, maliyetler ve tarifeler ile birlikte incelenmesi sonucunda yeni bölgesel tarife uygulaması yapıldı. Bulgular: ESTRAM A.Ş.'nin kamusal bir işlev üstlenmesi nedeniyle başabaş noktasında çalışma prensibi belirlemesi dolayısı ile gelirlerinin maliyetlere eşit tutulduğu görüldü. Ocak 2016 döneminde kullanılmakta olan sabit tarife seti ile maliyetlerini birebir karşılayan işletme için değişken tarife seti uygulanması ile başabaş noktasına ulaşabileceği öngörüldü. Bu kapsamda işletme için hazırlanan bölgesel tarife seti uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sonuç: Bölgesel tarife setinin uygulanması sonucunda ESTRAM A.Ş.'nin başabaş noktasına ulaşma imkanının bulunduğu tespit edildi. Değişken tarife olarak uygulanan bölgesel tarife setinin hem yolcu hemde işletme açısından avantajları olduğu tespit edilmiştir.