Çocuk ölümlerinin coğrafi bilgi sistemleri (CBS) yardımıyla analizi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, dünya genelinde çocuk ölümlerinin muhtemel sebeplerinin genel ve lokal analizler yardımıyla coğrafi bilgi sistemleri ortamında tespitinin yapılması, oluşturulan modellerde ölümlere sebep olabilecek sorunların düzeyleri, bölgelere göre değişiklik gösterip göstermediği ve ölümlerin azaltılmasına yönelik çözümler ve/veya öneriler üretilmesidir. İnsani gelişmişlik endeksi baz alınarak düşük, orta, yüksek ve en yüksek seviye olmak üzere 4 grupta incelenen ülkeler için ayrı ayrı en küçük kareler yöntemi ve coğrafi ağırlıklandırılmış regresyon analizi uygulanarak yorumlamaları yapılmıştır. Orta seviye ve en yüksek seviye ülke grupları için anlamlı modeller ve sonuçlar elde edilememiştir. Düşük ve yüksek seviye gruplar içinse genel ve lokal analizler anlamlı sonuçlar vermiştir. Çocuk ölümlerinin en çok görüldüğü yer Sahra Altı Afrika ve kısmi olmakla beraber Asya bölgesidir. Buna göre, çocuk ölümlerinden en çok mustarip olan Sahra Altı Afrika'sında yer alan ülkelerde anne ölümlerinin ve adölesan doğumlarının 5 yaş altı çocuk ölümlerinde etkili olduğu gözlenmiştir. EKK yöntemi ile elde edilen modellerde düşük seviye grup için ????????2 değeri 0,455 iken CAR analizine göre bu değer 0,532 tespit edilmiştir. Yüksek seviye grup içinse EKK yöntemi sonucu ????????2 değeri 0,53, CAR analizi sonucunda ise bu değer 0,413 olarak tespit edilmiştir.