Türkiye'deki havayolu örgütlerinin yer hizmetleri faaliyetlerinde dış kaynak kullanımı kararına etki eden faktörler ve bağımlılık ilişkilerinin yönetimi

Abstract

Havayolu örgütleri faaliyetlerini sürdürebilmek için her biri yüksek düzeyde uzmanlık ve büyük yatırımlar gerektiren, çok sayıda kaynağa ihtiyaç duymaktadır. İhtiyaç duyulan kaynakların bir kısmı havayollarının kendi bünyelerinde gerçekleştirilmekte iken bir kısmı dış kaynak kullanımı ile elde edilmektedir. Araştırmada işlem maliyeti ve kaynak bağımlılığı kuramları çerçevesinde Türkiye'deki havayolu örgütlerinin yer hizmetleri faaliyetlerinde dış kaynak kullanımı kararına etki eden faktörler ve dış kaynak kullanımı sürecinde bağımlılık ilişkilerini nasıl yönettikleri, nitel araştırma deseni kullanılarak ortaya konmaya çalışılmıştır. Araştırma verileri havayollarının yer hizmetlerinde dış kaynak kullanımı kararında etkin olan, amaçlı örneklem yöntemi ile seçilmiş 13 yönetici ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılarak toplanmıştır. Analiz sürecinde Nvivo 11 programından yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda işlem gereklilikleri, sektör dinamikleri, örgüte özgü faktörler ve yönetsel faktörlerin havayolu örgütlerinin yer hizmetleri faaliyetlerinde dış kaynak kullanımı kararına etki eden faktörler olduğu tespit edilmiştir. Havayolu örgütlerinin tedarikçilerin fırsatçı davranma risklerinden korunmalarında ve bağımlılık ilişkilerini yönetilmesinde ise yasal yaklaşımların, akılcı yaklaşımların, yer hizmetleri tedarikçilerine karşı baskı kurabilme kozlarının ve sektörel yapının belirleyici ve destekleyici rol oynadığı tespit edilmiştir.