Hybrid multiple criteria decision analysis in evaluation of business ideas by entrepreneurs in incubation centers

Abstract

İşletme Kuluçka merkezleri Pakistan gibi gelişmekte olan ülkelerde yeni bir fenomen olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma yeni başlangıç işletmelerinin kuluçka merkezlerinde değerlendirilmesi ve sıralanması işlemini kolaylaştırmak için geliştirilmiştir. Çalışma, kuluçka merkezlerine gelen iş tekliflerinin ilk tarama işlem sürecini ele almaktadır. Bu ilk tarama süreci yardımıyla başlangıç düzeyli işletme fikirlerinin gelecekteki başarısızlık oranlarının azaltılmasına yardımcı olunması hedeflenmektedir. Yeni iş fikirlerinin seçimi ve değerlendirilmesi için çok kriterli bir karma karar verme yöntemi ile karar verme süreci için bir çerçeve önerisi getirilmiştir. İzleyen adımları içeren sekiz aşamalı bir model önerisi getirilmiştir: ilk komitenin belirlenmesi, karar kriterlerinin belirlenmesi, kriterlere göre düzenlenmiş başvuru formu oluşturulması, başvuruların incelenmesi, başvuru sahiplerine düzeltmelerin iletilmesi, kriterlere ilişkin komite üyelerinin ikili görüşlerinin alınması, kriterlere ilişkin önem derecelerini göstermek üzere AHP tartılarının hesaplanması ve TOPSIS yardımıyla başvuruların sıralanmasıdır. Pakistan'da hali hazırda bulunan kuluçka merkezlerinden derlenen bilgi kartları ve geçmiş çalışmalar yardımıyla dokuz tane kriter belirlenmiştir. Hibrit çok kriterli karar verme sürecinin tamamında önerilen dokuz kritere göre iş fikirleri sıralaması gerçekleştirilmiştir. Çalışmada biri kriterlere eşit ağırlık verilmesi diğeri ise AHP yardımıyla elde edilen kriter ağırlıkları kullanılmıştır, elde edilen ağırlıklar projelerin nihai sıralamasını elde etmek için TOPSIS'de değerlendirilmiştir. Ek olarak, önerilen model, kara vericilerin kriterlerini ve iş ortamı değiştikçe bu kriterlere verilen önem derecesinin değişmesine de olanak vermektedir. Çalışmada önerilen iş fikirlerinin sıralanması yöntemi, nihai proje/iş fikri seçim kararı verilirken herhangi bir komite üyesinin diğerlerine göre olası hakimiyetini de kısmen önleyecektir.