Yeni kapitalizmde emek politikaları ve medya çalışma hayatındaki izleri: Gazeteciler üzerine bir inceleme

Abstract

Güncel üretim pratiklerini imleyen yeni kapitalizmin, emeğin morfolojik yapısında yarattığı yıkımın boyutlarının, medya endüstrisinde çalışan gazetecilerin çalışma koşullarında ne tür zorluklar ve sorunlar ortaya çıkardığı, bu çalışmanın esas konusunu oluşturmaktadır. Çalışma üç ana bölüm ekseninde temellendirilmiştir. Birinci bölümde; yeni kapitalizmin hâkim üretim anlayışının; emeği ne şekilde bir belirsizlik rejimine hapsettiği, hangi sosyal güvencelerden yoksun bıraktığı ve uzun vadeli istihdama dayalı süreçleri nasıl ortadan kaldırarak, örgütlü sendikal mücadele pratiklerini boşa düşürdüğü, bütüncül bir yaklaşım çerçevesinde incelenmektedir. İkinci bölümde ise çalışma; küresel iletişim politikalarının tarihsel gelişimine odaklanarak, küresel iletişimin ekonomi politiğinde ortaya çıkan tekelleşme ve yoğunlaşmaların medya endüstrisinde ortaya çıkardığı değişim ve dönüşüm süreçlerini incelemektedir. Son olarak da üçüncü bölümde; medya endüstrisinde istihdam edilen gazetecilerin çalışma koşulları içerisinde yaşadıkları sorunlar ve deneyimler, nitel yöntemin fenomoloji yaklaşımı çerçevesinde incelenmektedir. Çalışma kapsamında; Ankara, İstanbul, Kocaeli ve Eskişehir'de yazılı basında çalışan toplamda 26 gazeteci ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, gazetecilerin güvencesiz bir şekilde çalıştığı, her an işini kaybetme riski altında yaşadığı, örgütlü bir mücadele içerisinde var olamadığı, gelişen teknolojilerle mesleğin değersizleştiği ve sektörde istihdam noktasında daralma yaşanmasının hızlandığı belirlenmiştir. Çalışmada ayrıca, gazetecilerin ağır iş koşullarına sahip olması, düşük ücretlerle uzun saatler çalışmaya zorlanması ve mesleğin bir gelecek vaat etmemesi nedeniyle, sektöre yeni başlayan gazetecilerin mesleği bıraktıkları ve hali hazırda çalışanların da alternatif meslek arayışlarında olduğu araştırma neticesinde belirlenen diğer bulguları oluşturmaktadır.