Kurumsal itibarın ölçümü: Havayolu işletmelerine yönelik bir ölçek önerisi

Abstract

Liberalleşmenin getirdiği rekabet ortamında havayolu işletmelerinin, paydaşlarının nezdinde rakiplerinden farklılaşmaları ve küresel pazarda rekabet gücünü elinde bulundurmaları için kurumsal itibarlarını iyi yönetmeleri bundan dolayı da ölçmeleri gerekmektedir. Bu noktadan hareketle, havayolu işletmelerine özgü kurumsal itibar ölçeği geliştirmeyi amaçlayan bu çalışmada, nitel ve nicel tekniklerin her ikisini de kapsayan karma yöntem yaklaşımı benimsenmiştir. Havayolu işletmelerinin ve paydaşlarının, havayolu itibarını nasıl tanımladıklarını aktarmaları istenildiğinden nitel; geliştirilen ölçek vasıtasıyla, kurumsal itibar faktörlerinin kurumsal yapı üzerindeki etkisini ölçmek için nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi süreci; madde havuzunun oluşturulması, ölçeğin yapılandırılması ve ölçeğin değerlendirilmesi olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle alan yazından faydalanarak kavramsal altyapı çizilmiş, kurumsal itibar kavramı tanımlanmıştır. Akabinde, alan yazın taraması ve yarı yapılandırılmış görüşmeler (N=25) aracılığıyla, havayolu işletmesinin muhtemel kurumsal itibar göstergeleri belirlenerek madde havuzu oluşturulmuştur. Madde havuzunda uzman ve akademisyen görüşleri doğrultusunda, sadeleştirme çalışmaları yapılmış ve ölçeğin yapılandırılması kapsamında pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapılandırılması işlemlerinin tamamlanması sonucu elde edilen 57 maddelik ölçeğin değerlendirilebilmesi için 206 kişilik örnekleme Keşfedici Faktör Analizi (KFA) uygulanmıştır. KFA sonucunda elde edilen 52 maddelik ölçeğin tek faktörlü yapısının doğrulaması için 230 kişilik ayrı bir veri setine Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları ?² / sd = 1,61, RMSEA = 0,070, CFI = 1,00, GFI = 0,97 olup, ölçeğin güvenirlik katsayısı 0,969'dur. Araştırma sonucunda, kurumsal itibarı havayolu işletmeleri özelinde ölçebilecek, tek boyutlu ve 50 değişkenden oluşan, geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek geliştirilmiş ve doğrulanmıştır.