Türkiye'de kalkınma ve yatırım bankacılığı ve 1980 sonrası kamu kalkınma ve yatırım bankacılığında performans gelişimi

Abstract

Kalkınma ve yatırım bankaları II. Dünya Savaşından sonra ekonomide belirli amaçları gerçekleştirmek üzere kurulan ve özel işlevleri bulunan bankalardır. Kalkınma yatırım bankaları, deyim olarak birlikte söylenmesine karşın bu iki tür bankacılık farklı işlev ve faaliyetlere sahiptir. Dünyada ve Türkiye'de olduğu gibi sadece yatırım bankacılığı veya sadece kalkınma bankacılığı işlevlerini gören kurumlar yerine, her iki bankacılık faaliyetini bir arada yürüten ve genel anlamda sanayileşerek kalkınmayı destekleyen finansal kurumlar kurulmuştur. Türkiye'de mali piyasalarda görülen önemli gelişmelerden birisi de özellikle son 10-15 yıldan bu yana sermaye piyasasının oluşumu ve gelişimidir. Sermaye piyasasının gelişimine paralel olarak yatırım bankalarının bu piyasada hem arz hem de talep yönünden hizmet vermesi kaçınılmazdır. Türkiye gibi sermaye piyasasının etkinliğinin düşük düzeyde olduğu bir ülkede, yatırım bankalarının gelişimi sermaye piyasasının etkinliğini arttırıcı bir faktördür. Ayrıca yatırım bankalarının gelişimi sermaye piyasasının kurumsallaşmasını yaşamsal ölçüde katkı sağlayarak hem fonların etkin bir şekilde dağılımını sağlayacak hem de sermaye piyasalarındaki küçük yatırımcıların korunmasını temin edecektir. Türkiye'deki kamu kalkınma ve yatırım bankalarının performansları incelendiğinde, bu bankaların yönetimleri siyasi nedenlerle müdahale edilmesi, bankaların performanslarını olumsuz yönde etkilemiştir. Bu nedenle, kamu kalkınma ve yatırım bankaları Türkiye'nin iktisadi gelişimindeki işlevlerini yeterince yerine getiremedikleri gibi, küçük ve orta ölçekli işletmelerin fonlanması rolünü etkin bir şekilde sağlayamamaktadırlar. Ayrıca bu bankalar, kamunun kendilerine aktardığı kaynakları etkin bir şekilde yönlendiremedikleri için kaynak israfına neden olmaktadırlar.