18. yüzyıl İngiliz sanatında Türk modası/Turquerie

Abstract

Bu çalışmada 18. yüzyılda İngiliz sanatında rokoko ve neo-klasik akımlarının içinde varlığını gösteren Türk modası/Turquerie kapsamında üretilen sanat eserleri; dönemin tarihsel ve siyasi koşulları içinde, gündelik hayat ve kültür-sanat ortamındaki gelişmelerle birlikte ele alınmıştır. Turquerie 18. yüzyılda Fransa başta olmak üzere neredeyse tüm Avrupa'da benimsenmiştir. Bu moda resim, mimari, el sanatları başta olmak üzere opera, tiyatro, edebiyat gibi sanat alanlarında etkili olmuştur. Bu modayı benimseyenler; gündelik hayatlarında Türk kahvesi ya da tütün tüketen, Türk figürlü porselenler satın alan / talep eden, Türk konulu seyahatnamelere, hikâye kitaplarına, resim ve tiyatro oyunlarına ilgi gösteren, Türk odaları döşeten, Türk giysileri edinip maskeli balolara katılan ve/veya bu tür kostümler içinde portrelerini yaptıran kişilerdir. Yine bu modaya ilgi gösterenler yüzyıl sonunda panorama sergileri ile zahmetsiz bir şekilde İstanbul'da bulunmayı da deneyimleyebilmişlerdir. Bu çalışmada İngiltere'de Turquerie'nin ilk örnekleri, yayılım alanları, katalizör rolündeki figürler, sanat alanında konu ile doğrudan ilişkili bazı patronlar/cemiyetler ile öne çıkan sanatçılar ele alınmıştır. Bu dönemde ilgi gören Grand Tour'lar, Lady Montagu'nün mektupları, Divan Kulübü üyeleri ile Jean-Étienne Liotard gibi önemli isimler İngiltere'de Turquerie'nin oluşumunda ve yayılımında etkili olmuştur. Tezde İngiltere'nin kültür-sanat ortamının içinde bu modayı uygulama pratiklerinin örnekleri ele alınmakta, bu örnekler üzerinden Fransa ve diğer Avrupa ülkeleri ile karşılaştırmalar yapılmaktadır.