Sosyal güvenlik sorunlarının çözümünde özel sigortalar

Abstract

19.yüzyılda insancıl amaçlarla uygulamaya başlanan sosyal güvenlik politikaları, temelde insanların yarınlarına güvenle bakmalarını amaçlamış; bunun yanında bazı sosyal, ekonomik ve siyasal hedeflere ulaşılmasına da yardımcı olmuştur. Ancak, 20. yüzyılın son çeyreğinde sosyal güvenlik bazı sorunlarla karşılaşmamıştır. Özellikle finansmanın güçleşmesi sosyal güvenlik kuruluşlarının yapılanmasındaki problemler, siyasal ve bürokratik etkiler sebebiyle baştaki hedeflere ulaşmak oldukça zorlaşmıştır. Bu bağlamda, sosyal güvenlik amacına ulaşma ve sorunlarının çözümünde yeni açılımlar gündeme getirilmeye başlanmıştır. Bunlardan en önemlisi özel sigorta uygulamalarıdır. Özel sigortalar yöntem olarak sosyal güvenliğin temel araçlarından sosyal sigortalara benzemekte, ancak amaçsal yönden, kuruluş ve uygulamalar bakımından sosyal sigortalardan önemli ölçüde ayrılıklar göstermektedir. İşte bu noktada özel sigorta aracının sosyal güvenlik alanında devreye sokulması düşüncesi bazı çevrelerde geniş bir kabul görmekte, bazılarınca ise reddedilmektedir. Sosyal güvenlik alanında özel sigortalardan yararlanma konusunda farklı gürüşlere karşın, 1980'lerde konuya ilişkin uygulamalara rastlanmaktadır. Bu alanda, Şili Ulusal Emeklilik Sistemi, özel sigorta uygulamasına verdiği yer ile önemli bir örnektir. Öte yandan ABD'de, İngiltere'de ve İtalya'da yaşlılık sigortası; Almanya'da ise sağlık sigortası açısından özel sigorta uygulamalarına yer verildiği görülmektedir. Ülkemizde ise, konuya ilişkin çalışmalar yapılmakta ve ILO ile Avustralya Sağlık Sigortası Komisyonu Raporlarında, sosyal güvenlik alanında özel sigortalardan yararlanma önerileri getirilmektedir. Çalışmamızda bizim de ulaştığımız nokta, sosyal güvenlik sorunlarının çözümünde ve özellikle yaşlılık sigortası bakımından, sosyal sigortaya ek ve isteğe bağlı bir özel sigorta uygulamasının yerinde olacağı şeklindedir. Kanımızca diğer sigorta kollarında bugün için bu tür bir uygulamaya gerek bulunmamaktadır.