Çocuklarında otizm spektrum bozukluğu olan ebeveynlere sunulan koçluk uygulamalarının anne-çocuk çiftleri üzerindeki etkileri

Abstract

Araştırmada ebeveyn koçluğunun ebeveynlerin işlevsel iletişim öğretimini (İİÖ) uygulama becerileriyle, ebeveynler tarafından sunulan İİÖ'nün otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan çocuklarının problem davranışlarının azaltılması ve çocuklarına uygun bir iletişim becerisi kazandırılması üzerindeki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada yer alan annelerin ve çocukların uygulama sürecinde edindikleri davranışları uygulama sona erdikten 2, 4, 8 ve 12 hafta sonra sürdürüp sürdürmediklerini ve farklı koşullara genelleyip genellemediklerini incelemek de hedeflenmiştir. Araştırmada ayrıca annelerin araştırmanın sosyal geçerliğine ilişkin görüşleri de incelenmiştir. Araştırmaya yaşları 30-40 arasında değişen üç anne ve 4 yaşlarındaki OSB tanılı üç çocuğu katılmıştır. Annelerin İİO'yü uygulama düzeyleriyle çocuklarının iletişim becerilerinde ve problem davranışlarında meydana gelen değişiklikleri belirlemek amacıyla tek-denekli araştırma modellerinden anne-çocuk çiftleri arası yoklama denemeli çoklu yoklama modeli iç içe olacak şekilde kullanılmıştır. Bulgular ebeveyn koçluğunun, annelerin İİÖ uygulamasını kullanmayı öğrenmeleri, uygulama sona erdikten 2, 4, 8 ve 12 hafta sonra korumaları ve farklı ortamlara genelleyebilmeleri üzerinde etkili olduğunu, anneler tarafından sunulan İİÖ uygulamasının çocuklarının hedeflenen iletişim becerilerini edinmeleri, problem davranışlarının azalması ve/veya ortadan kalkması, bu davranışları belirli bir süre geçtikten sonra korumaları, farklı ortam ve kişilere genellemeleri üzerinde etkili olduğunu göstermiştir. Sosyal geçerlik bulguları annelerin ebeveyn koçluğu uygulaması ve İİÖ uygulaması hakkında olumlu görüş bildirdiklerini göstermiştir.