Rant kollama kuramı ve rant kullanma sürecinde baskı grupları

Abstract

Devletin ekonomik hayatta müdahaleci bir rol üstlenmesini kabul ve teşvik eden anlayış 1970'lerden itibaren ciddi bir şekilde eleştirilmeye başlanmıştır. Bu eleştirilerin temelinde, devletin ekonomideki ağırlığının küçültülmesini öngören yeni bir yaklaşım yer almaktadır. Bu yeni yaklaşım esasında birincisinden daha eski olup kökleri klasik ekonomistlere kadar uzanmaktadır. Müdahaleci devlet anlayışı, hem müdahaleciliğin amaçları, hem de uygulanan ekonomi politikalarının bu amaçlara ulaşmada yeterliliği açısından eleştirilmektedir. Bu eleştirileri, politik sürecin işleyişi noktasında yoğunlaştıran kamusal tercihler teorisyenleri rant kollama faaliyetlerinin yol açtığı çarpıklıklar ve etkinsizlikler üzerine özellikle durmaktadırlar. Rant kollama kuramı, bireylerin ve grupların çeşitli araçlarla politik süreci etkileyerek çıkar elde etme çabalarını ve bunun etkilerini konu edinmektedir. Ana çizgileriyle bu kuramın önermelerini ve baskı gruplarının rant kollama sürecindeki rolünü değerlendirdiğimiz tezimizin birinci bölümünde rant ve rant kollama kavramlarının tanımları yapılarak rant kollama sürecinin işleyişi ve rant kollama alanları tanıtılmış ve rant kollamanın maliyetleri tartışılmıştır. İkinci bölümde politik süreçte rol alan aktörler rant kollama faaliyetlerindeki konumları açısından kısaca incelendikten sonra baskı grupları üzerinde yoğunlaşılmış ve bunların rant kollamada yöneldikleri kurumlar ile kullandıkları araç ve yöntemler tartışılmıştır.