Yaratıcılık sermayeye dönüştüğünde: Tasarım alanında yaratıcı girişimcilik, genç emeği ve güvencesizlik

Abstract

Esnek kapitalizmde kurumsallaşan yaratıcı endüstriler söyleminde, 21. yüzyılın ideal işgücü modeli olarak sanatçı figürü öne çıkarılır. Yaratıcı endüstrilerin özelliği, sanat içerikli faaliyetler ifadesiyle bir endüstri tanımında karşılaşmak olurken, yeni iş yönetimi bağımsızlık, bireysellik, otantiklik, tutkulu çalışma ve yaratıcılık özelliklerini verimlilik parolasına dönüştürür. Bu durum, küresel kalkınmanın anahtarı olmanın yanı sıra birey açısından yeteneklerini gerçekleştirme fırsatı olarak çerçevelenmektedir. Bu durumda, sanatsal yaratıcılık yeteneklerini ticari becerilerle birleştiren yaratıcı girişimciler, yaratıcı endüstrilerdeki bağımsız çalışanları ifade eder. Yaratıcı girişimciler, proje döngülerine bağlı olarak bağımsız yaptıkları işlerde ulusal emek arzı sunmakla birlikte küresel işgücü vasfı da göstermektedirler. Şu hâlde sanat alanından ödünç alınan terimler olarak "gig" (konser) ifadesi bir ekonomi; "portfolyo" da kariyer sıfatı halini alır. Gig ekonomisi, yaratıcı endüstrileri kapsayarak dijital iş platformları üzerinden yapılan tek seferli işleri içerir. Portfolyo kariyer, tek bir kurumsal uzmanlıkta tek bir işi yapmak yerine çoklu görevleri bağımsız olarak bir araya getirebilme becerilerini kapsar. Gençlik de bu dönüşümü somutlaştırmanın kuluçka evresi olarak değerlendirilir. Ancak, bu dönüşümler aynı zamanda güvencesizlik koşullarıyla karakterize edilmektedir. Yaratıcı, bağımsız ve bireysel çalışma ve geçici, düzensiz ve güvencesiz çalışma, yaratıcı işgücü madalyonunun iki yüzü olarak ortaya çıkar. Bu tez, yaratıcı endüstrilerde bu süreci içeren alan olarak iletişim tasarımına odaklanarak şu soruyu ele almaktadır: "Herkes yaratıcıdır" sloganı, yaratıcılık yeteneğini herkes için baştan varsayıyorsa bu alanlarda konumlanmak için gereken asıl kriterler nelerdir? Bu alanlardaki fırsat ve krizler hangi koşullarla yönetilir? Tez, Pierre Bourdieu'nün kültürel alan analizi araçlarını kullanarak Türkiye'deki genç işgücünde yaratıcı girişimciliğin oluşumunu ve çok yönlü etkilerini ortaya koymayı amaçlamaktadır