Engelli bireylerin fiziksel aktiviteye katılımında algıladıkları kısıtlayıcıların incelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, farklı özel gereksinim grupları ve bu özel gereksinim gruplarında yer alan kadın ve erkeklerin fiziksel aktiviteye yönelik algıladıkları kısıtlayıcıların tespit edilmesidir. Çalışmaya 19-64 yaş arasında, 265 kadın ve 378 erkek özel gereksinimli birey katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Serbest Zaman Fiziksel Aktivite Kısıtlayıcıları Ölçeği Özel Gereksinimliler Formu (SZFA-KÖGF) kullanılmıştır. SZFA-KÖGF'u ölçeği özel gereksinimli bireylerde kullanılan 32 maddeden oluşan 8 faktörlü bir yapı ile geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracıdır. Daha sonra özel gereksinim gruplarının ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olup olmadığını incelemek üzere çok yönlü varyans analizi testi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, özel gereksinim grubu ve cinsiyet bağımsız değişkenine bağlı faktörlerin fiziksel aktiviteyi kısıtlayıcıları üzerinde hem etkileşimli hemde ana etki olarak anlamlı farklar oluşturduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Bu araştırmada en temel bulgu, özel gereksinim grubu ve cinsiyet değişkenin etkileşimli bir şekilde fiziksel aktivite kısıtlayıcıları üzerinde oluşturdukları etkidir. Ortopedik özel geresinimli kadın bireyler, tesis erişim, sosyal çevre ve yetenek algısı alt boyutlarında kısıtlayıcı algılarken, görme özel gereksinimli kadın bireyler, tesis nitelik ve gelir alt boyutunda kısıtlayıcı algılamışlardır. Bu durumun en temel sebebi ise özel gereksinimli grupların oluşturduğu farklılıkların günlük yaşam pratikleri ve bu yaşam pratiklerinin fiziksel aktivite içerikleriyle ilişkili olduğu düşünülebilir. Bunun yanında özel gereksinimli bir bireyin cinsiyetinde de dolayı yaşadığı dezavantajlar fiziksel aktivite davranışları üzerinde etkili bir sonuç olmuş olabilir.