Okul öncesi öğretmenlerinin fene yönelik bilgi ve tutum düzeylerinin fen eğitimi uygulamalarına yansımaları

Abstract

Bu çalışma okul öncesi öğretmenlerinin fen bilgi düzeyleri, fen eğitimine yönelik tutumları ve farklı fen bilgi düzeyi ve tutuma sahip öğretmenlerin fen uygulamalarının incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desenle yürütülen araştırmanın birinci aşamasında, 2019-2020 eğitim-öğretim yılı güz döneminde İstanbul ili Pendik, Kartal ve Maltepe ilçelerindeki MEB'e bağlı bağımsız anaokullarıyla ilkokul ve ortaokul bünyesinde bulunan anasınıflarındaki okul öncesi öğretmenlerine "Fen Uygulamalarına Yönelik Anket Formu", "Okul Öncesi Öğretmenlerinin Fen Eğitimine Karşı Tutum Ölçeği" ve "Fen Kavramları Başarı Testi" uygulanmıştır. İkinci aşamada ölçek ve test sonuçlarına göre puan dağılımının iki ucundan, fen etkinliklerini düzenli olarak uyguladığını belirten ve gönüllü olan birer öğretmen belirlenmiştir. Bu öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş, sınıflarındaki fen etkinlikleri gözlemlenmiş ve fen etkinliklerinde ele aldıkları kazanım-göstergeler incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel verilerin analizinde betimsel analizler, nitel verilerin analizinde içerik analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmada öğretmenlerin fen konularına ilişkin bilgi düzeyleri, tutumları ve ilgilerinin; fen etkinliklerini ele alma sıklıkları, ele aldıkları fen konuları, yararlandıkları kaynaklar, etkinlik planları, bilimsel süreç becerilerini ele alma şekilleri, yöntem ve teknikleri ve çocukların etkinliklere aktif katılımını sağlama durumlarını etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın her iki öğretmenin de çoğu zaman çocukların daha çok pasif oldukları öğretmen merkezli yöntemleri kullandığı, fen etkinliklerini deney ve gözlemle sınırladığı, deneylerde genellikle gösteri tekniğini kullandığı ve gözlemi genellikle dikkatini vermekle sınırladığı görülmüştür.