Türkiye'de tüketicinin korunması : (sorunlar ve çözüm önerileri)

Abstract

Dünyadaki bütün insanların ortak kimliği, tüketici olmaları ve çeşitli tüketim malları kullanmalarıdır. Üretilen mal ve hizmetle- ri, belirli ihtiyaçlarını gidermek üzere kullanan, bu mal ve hizmet- lerden belirli amaca yönelik olarak istifade eden özel ve tüzel kişi- lere tüketici denilmektedir. Ekonomik faaliyetlerin en önemli amaçlarından biri, sınırlı kaynaklarını rasyonel bir şekilde kullanılması yolu ile tüketicilerin ihtiyaçlarını karşılayacak mal ve hizmetlerin üretilmesidir. İktisadi ve sosyal alanlardaki gelişme ve gelişmeler ile serbest piyasa ekono- misinin değişen şartları karşısında tüketicilerin ihtiyaçlarını karşı- lamasında beliren sorunları yalnız başlarına çözemeyecekleri anlaşıl- mıştır. Bunun sonucunda tüketici menfaatlerini korumak amacıyla çare- ler aranmasının zorunlu olduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Tüketicinin korunması ile ilgili temel prensip ve amaçlar genelde kamu düzeni ve sağlık kurallarına uygunluk, özelde ise tüke- ticierin menfaatleridir. Bu temel prensip ve amaçlara ulaşmak için, üretilen mal ve hizmetlerin fiyat, kalite, standart, doğru ölçü ve tartı, ilan ve reklamlar, kullanma süresi ve ambalajlama gibi çok çeşitli yönlerden denetlenmesi gerekmektedir. Tüketicinin korunması konusunda ülke düzeyinde sağlanabilecek bir düzen, geniş çerçevede, milli ekonomide kaynak israfını önleyecek- tir. Maliyetlerin düşürülmesi, tüketiciler ile satıcılar arasında geniş kapsamlı bir ahengi gerçekleştirir. Standardizasyon ile kalite şuurunun öncelikle ülke içinde yaygınlaştırılması ile dış pazarlara yüksek kaliteli ve standartta uygun mal sevk edilecektir. Bunun reka- bet gücünü arttırıcı rolü de gözden uzak tutulmamalıdır. Önemi ve evrensel niteliği, üretimin çoğalması ve talebin sü- rekliliği ile ön plana çıkan tüketicinin korunmasına yönelik düşünce ve düzenlemeler, ülkemizde sanıldığı kadar yeni değildir. Nitekim mev- cut mevzuatımızda tüketicilerin dolaylı veya dolaysız korunması ile ilgili olarak bugüne kadar çıkarılmış çok sayıda kuruluşa yetki ve sorumluluk veren birçok kanun, tüzük, kararname, yönetmelik ve tebliğ bulunmaktadır.