Özel gereksinimli öğrencilere yönelik destek eğitim odası uygulamalarının incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, ortaokul düzeyi bir eğitim kurumda özel gereksinimli çocuklara sunulan destek eğitim odası (DEO) hizmetlerinin yürütülme sürecini incelemek amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden içe içe geçmiş tekli durum deseni olarak tasarlanmıştır. Araştırmada Bursa ilindeki bir ortaokulda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine dahil olan biri işitme yetersizliği diğeri de hafif düzeyde zihinsel yetersizlik tanılı iki öğrencinin DEO uygulamalarına ilişkin süreçleri gözlemlenmiştir. Buna ek olarak, kaynaştırma/bütünleştirme ve DEO uygulamalarında rol ve sorumlulukları olan beş öğretmen, bir okul yöneticisi, bir rehberlik öğretmeni, iki özel gereksinimli öğrenci velisi ve on beş normal gelişim gösteren öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma süresince saha notları ile araştırmacı günlüğü tutulmuş ve dokümanlardan yararlanılmıştır. Araştırma verilerinin analizi tümevarım analiz yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitiminin ve DEO hizmetinin öğretmenlere, ailelere, özel gereksinimli ve normal gelişim gösteren öğrencilere katkıları olduğu belirlenmiştir. DEO'nun okuldaki çalışma programının hazırlanma sürecinde; genel eğitim ders programının göz önünde bulundurulduğu, öğretmenlerin gönüllülük esasına ve öğrencilerin sadece kaynaştırma/bütünleştirme eğitiminden yararlanıyor olmasına göre belirlendiği sonucuna ulaşılmıştır. DEO derslerinin uygulama sürecinde derslerin planlanması, hazırlanan materyaller, kullanılan yöntem ve tekniklerin gereğine uygun yürütülmediği belirlenmiştir. Aynı zamanda DEO'ya ilişkin fiziksel düzenlemelerin yapılmadığı, sadece bir öğretmenin tekrarlar ve ödevler yoluyla önceki ve sonraki dersler ile ilişkilendirdiği diğerlerinin ilişkilendirmediği ve değerlendirmenin yapılmadığı belirlenmiştir. Öte yandan kaynaştırma/bütünleştirme eğitimi ve DEO hizmetine ilişkin ekip çalışması ile işbirliğinin yetersiz ve neredeyse olmadığı anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda, kaynaştırma/bütünleştirme eğitimine ve DEO hizmetine ilişkin birçok hususta sorunlar ve bu hizmetlerin başarısını arttırmaya yönelik öneriler ortaya konulmuştur.