Yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisi: Seçilmiş ülkelere yönelik panel veri analizi

Abstract

Dördüncü ve Beşinci Endüstri Devriminin ortak paydasında yer alan makine öğrenmesi, derin öğrenme, robotik ve otomasyon gibi çeşitli yapay zekâ teknolojileri son yıllarda hızla gelişmiş ve ekonomiyi etkileyebilecek her alanda kullanımı giderek yaygınlaşmıştır. Bu teknolojiler üretim sürecini kolaylaştırma, verimliliği artırma, ticareti ve ekonomik büyümeyi etkileme ve bu bağlamda istihdam ve eşitsizlik üzerinde etkiler yaratma kapasitesine sahiptir. Yapay zekânın yükselişi özellikle istihdam dinamikleri üzerindeki potansiyel etkisine ilişkin tartışmalara yol açmıştır. Bir taraftan yapay zekânın gelişimi ve yaygınlaşmasıyla emeğin yer değiştirmesi veya yerinden edilmesi gibi potansiyel erozyon endişeleri hâkim olsa da diğer taraftan iş, meslek ve görevler bağlamında yeni roller yaratarak iş fırsatlarını ve insan becerisini artıracağı savunulmaktadır. Yapay zekâ ve istihdam arasındaki çok yönlü ilişkinin araştırıldığı ve emek için sunulan fırsatların ve zorlukların ele alındığı bu çalışmada ise seçilmiş ülke ekonomilerinde yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisi ampirik bir analiz ile araştırılmıştır. 2017-2021 yıllarını kapsayan 5 yıllık dönemde 29 ülke için araştırılan etkinin analizi için Sistem-GMM tahmincisinin kullanıldığı çalışmada yapay zekânın %1 seviyesinde istatistiksel olarak anlamlı ve katsayı işaretinin pozitif olması nedeniyle yapay zekânın istihdam üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu etkinin yanı sıra emek verimliliğinin de yapay zekâ teknolojileri ile ilişkili olarak istihdamı etkileme potansiyeli aynı modele etkileşim terimi dahil edilerek tekrar analiz edilmiştir. Tahmin sonuçlarına göre yapay zekâ ve emek verimliliği değişkenleri istihdamı ayrı ayrı pozitif etkilemekteyken, yapay zekâ ve emek verimliliği değişkenlerinin oluşturduğu etkileşim teriminin ise bu iki değişkenin istihdam üzerindeki ayrı ayrı olumlu etkisini azalttığı görülmüştür.