1844 nüfus sayımına göre Dobruca

Abstract

Osmanlı Devleti'nin Sağ koldaki en önemli bölgelerinden biri olan Dobruca XIX. Yüzyılda Özi Eyaletinin Varna Sancağına bağlı kazalardan oluşuyordu. Bölge hem ekonomik hem de askeri açıdan vazgeçilmez bir öneme sahipti. Burada yetiştirilen hububat ve hayvanlar bölgenin ihtiyacından başka sarayın ve İstanbul'un günlük tüketimine de karşılık veriyordu. Ayrıca Dobruca'nın Osmanlı Devleti'nin kuruluş devrinde Haçlılar, Duraklama devrinden itibaren de Ruslar ile yapılan savaşlara sahne olması ve bu bölgede bulunan akıncıların Osmanlı ordusuna katılması bölgenin askeri konumunu arttırdı. Osmanlı İmparatorluğu'nun Rumeli'de fetihlere başlamasından itibaren iskan politikası dahilinde buraya yerleştirilen Müslim ahali bölgenin elden çıkmasına dek yerli Gayri Müslim ahali ile birlikte yaşamıştır. Zamanla fetihlerin artması ve iskan politikasına devam edilmesi sonucu Türk ve Müslüman ahali bölgede çoğunluğu oluşturmuştur. 1844 yılında yapılan nüfus sayımından elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan temettuat Defterleri'nin verdiği bilgiler de bu yöndedir. Bu tarihten itibaren Rusya'nın Balkan devletleri üzerinde uyguladığı Panslavist politika sonrası Balkan ulusları tek tek ayaklanmış I. Dünya Savaşı öncesi Rumeli'de Osmanlı toprağı kalmamıştır. Burada bulunan Türk ve Müslüman ahali bölgeyi terketmek zorunda bırakılmıştır. Dobruca bölgesine ait temettuat defterlerinden elde edilen bilgiler tablolar halinde sunulmuştur. Buna göre bölgede yoğun bir Türk ve Müslüman nüfus ikamet etmekte ve bunları çoğunluğu Hristiyan olan Gayri Müslim halk izlemektedir. Bölge halkı geçimlerini çoğunlukla tarım, küçükbaş hayvancılık ve ticaret ile sağlamaktadır. Bölgede bulunan meslek sahiplerinin sanayileşme yönünde yeni filizlenen çalışmaları ise Osmanlı-Rus savaşları sonrası darbe almış ve istenen verim alınamamıştır.