Filmde anlatı-biçim ilişkisine işlevsel yaklaşım

Abstract

Sanatın ve sinemanın alanında içerik ve yorum merkezli bakış açıları oldukça yaygındır. Sinema özelinde içerik ve yorum merkezlilik, çoğunlukla filmlerin anlatıları üzerinden hayat bulmaktadır. Bu çalışmanın sorunu, filmlerin, anlatıları üzerinden içerik ve yorum odaklı bir şekilde ele alınmasıdır. Çalışma kapsamında önce sanatın sonra da sinemanın alanında biçim, içerik, biçem, işlev kavramlarına değinilmiştir. Sonrasında bu kavramlar ve onlarla ilişkili kuram ve kuramcılar ele alınmış ve böylece içerik ve yorum merkezli bakış açılarının alternatifleri gösterilmiştir. Bu amaçla Rus biçimciliği ve yeni-biçimcilik gibi görüşlerin düşünceleri özetlenmiş ve tekil filmin biçemine işlevsel yaklaşım ortaya konmuştur. Tekil filmin biçemine işlevsel yaklaşım, bu çalışmada anlatı hakkında olmak ortaklığında bir araya getirilen Anlattığımız Hikâyeler (Stories We Tell, 2012), Gece Hayvanları (Nocturnal Animals, 2016), Evde (Dans la maison, 2012), Aidiyet (2019) filmlerinin incelenmesini sağlayan yöntemi de belirlemiştir. Anlatı hakkında olma durumu dört filmin tür, ülke, dönem, akım, yönetmen, teknik ölçütleri dışarıda bırakılarak aynı çalışma dâhilinde gruplandırılmasına, tekil filmin biçemine işlevsel yaklaşım ise bu filmlerin anlatı dışında kalan film biçimi öğelerinin ön plana alınarak incelenmesine yaramıştır. Yapılan inceleme sonucunda, dört filmin film biçimi öğelerini anlatı hakkında olmak ölçütü ışığında nasıl kullandıkları ortaya konmuştur. Bu sayede film biçimi kavramı üzerine düşünmek de mümkün olmuş ve böylece filmlerde içeriğin yorumlanmasında büyük rol oynayan anlatı yerine diğer sinemasal araçlara odaklanmanın yararları sergilenmiştir.