Düşük maliyetli havayolu işletmelerinde maliyet liderliği stratejisinin derin öğrenme yöntemiyle analizi

Abstract

İnsanların farklı ülkeleri görme, yeni kültürler keşfetme ve iş ilişkileri nedeniyle yaptıkları tüm seyahatler turizmin küresel boyutta büyümesini sağlamıştır. Bu hızlı büyümeye havayolu işletmelerinin de katkısıyla uzaklar yakın olmuş birçok ülke merkez (hub) haline gelmiş, yolcular sadece tanınmış ülkeleri değil diğer ülkelere de kolaylıkla ulaşır olmuştur. Havayolu endüstrisini etkileyen serbestleşme hareketleriyle de havayolu işletmelerinin sayısı ile rekabette artmıştır. Bu işletmeler zamanla çeşitlenerek farklı iş modellerini benimsemiştir. Havayolu işletmelerinde genel olarak görülen iş modelleri; geleneksel, düşük maliyetli, tarifesiz ve bölgesel havayolu iş modelidir. Bu araştırmanın konusunu oluşturan düşük maliyetli havayolu işletmeleri sektörde rekabet için maliyet liderliği stratejisini uygulamaktadır. Araştırma kapsamında kendilerini düşük maliyetli olarak tanımlayan havayolu işletmelerinin maliyet liderliği stratejisini uygulayıp uygulamadıkları, hangi noktalarda benzerlik, hangi noktalarda farklılık gösterdikleri ve bu havayolu işletmelerinin uyguladıkları stratejinin sosyal medyadaki algılarını ne yönde etkilediği soruları ele alınmıştır. Karma yöntem kullanılarak yapılan araştırmada veriler iki şekilde derlenmiştir. Öncelikle havayolu işletmelerinin yayınlamış oldukları raporlar doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Aynı zamanda havayolu işletmelerinin maliyet liderliği stratejisine yönelik algısının belirlenmesi aşamasında duygu analizi yapılmış ve doğruluğunu ölçmek için ise derin öğrenme algoritmaları (RNN, LSTM, Bi-LSTM, GRU) kullanılmıştır. Araştırma bulgularından yola çıkarak Ryanair'in düşük maliyetli havayolu işletmesi olarak izlemiş olduğu maliyet liderliği stratejisini çoğu alanda daha doğru olarak uygulamış olduğu fakat sosyal medyada oluşan algılarda memnuniyet düzeyinin daha düşük olduğu, Pegasus'un ise yüksek memnuniyet oranlarına sahip olmasına rağmen maliyet liderliği stratejisini etkin olarak uygulamadığı sonucuna varılmıştır.