İşletme bütçeleri ve bilgisayar destekli bir uygulama denemesi

Abstract

İşletme bütçesi, işletme amaçlarına ulaşmak açısından faaliyetlerin etkinliğinin ve verimliliğinin sağlanması amacıyla, işletme yönetimi tarafından kullanılan bir planlama ve kontrol aracıdır. Bütçe uygulamalarına tarihte ilk kez 18. yüzyılda, İngiltere'de rastlanmıştır. O dönemde bütçeler, kralın gelirlerinin kaynağını oluşturan vergiler ile devlet tarafından yapılan harcamaları kontrol etmek için kullanılmıştır. 1900'lü yılların başında İngiltere'den Amerika'ya giden göçebeler, bütçe düşüncesini de beraberlerinde götürmüşlerdir. Önceleri hükümetler ve yerel yönetimler tarafından kullanılan bütçeler, daha sonra işletmelerin de ilgisini çekmiştir. Bu dönemde bütçeler, yalnızca bir lüks olarak kabul edilen reklam, araştırma-geliştirme gibi harcamaları kontrol etmek için kullanılmış, standartlar oluşturarak fiili maliyetlerin kontroluna ve geleceğe ilişkin kestirimlere çok az yer verilmiştir. İşletmecilik bilimsel yönetim döneminin başlamasıyla üretim maliyetleri standartları ve maliyet muhasebesi tekniklerinde önemli ilerlemeler sağlanmıştır. Bu ilerlemeler, çağdaş işletme bütçelerinin gelişiminin temellerini oluşturmuştur. Bir gelecek planlaması olan bütçe, tahminden daha geniş kapsamlıdır. Bir tahmin, belirttiği durumlara ilişkin önlemleri kapsamadıkça bütçe niteliği kazanamaz. İşletme için resmi bir faaliyet planı olan bütçe ise, işletme amaçlarını ve hedeflerini saptamakla beraber, bunların gerçekleştirilme yollarını ve yöntemlerini de ayrıntılı bir şekilde göstermektedir. Bütçe ya da planın önlem almak amacıyla faaliyetleri önceden saptama niteliği onu, gelecekle ilgili diğer düşünme yöntemlerinden ayırmaktadır. İşletme bütçesi, belirlenen amaçlara göre işletme bölümlerinin bir yıla kadar olan çalışmalarını yürütmek, denetlemek ve izlenecek politikaları ortaya koymak üzere, parasal ve sayısal verilerle düzenlenen bir plandır. İşletme Bütçe Sistemi, işletme bütçelerine ilişkin ve tekniklerden yararlanarak işletme bütçelerinin planlanmasını, düzenlenmesini, uygulamasını ve kontrolunu ifade eder.