Türkiye'de yetişen Berberis L. türlerinin alkaloitleri

Abstract

Bu çalışmada ülkemiz florasında kayıtlı olan dört Berberis L. (Berberdaceae) türü: B. crataegina, B. vulgaris, B. cretica ve B. integerrima bütün bitki olarak toplandı. Çalışmalar kök, gövde ve dallar üzerinde ayrı ayrı yapıldı. Çalışmamızın ilk bölümünde berbamin, aromolin, oksiakantin, palmatin, berberin, jatrorhizin, kolumbamin ve magnoflorin olmak üzere toplam sekiz alkaloit izole edildi. Bu alkaloitlerin yapıları spektral yöntemler kullanılarak tayin edildikten sonra bu maddeler miktar tayini çalışmalarında standart madde olarak kullanıldı. Çalışmamızın ikinci bölümünde, toplanan dört türün kök, gövde ve dallarında izole edilen bu sekiz alkaloitin miktarları belirlendi. Miktar tayini çalışmalarında iyon çiftçi-YBSK yöntemi kullanıldı. Analiz sonuçları Fotodiyot Düzeni Dedektörü (Photodiode Array Dedector, DAD) ile alındı. Hem izolasyon hem de miktar tayini çalışmalarında etanol ile hazırlanmış alkaloit ekstreleri kullanıldı. Bu ekstreler standart alkaloit fraksiyonlama prosedürü ile polaritelerine göre farklı gruplara ayrıldı. Bu şekilde Eter ekstresi, Kloroform ekstresi ve Katerner ekstre olmak üzere üç ana ekstre ve bunların ara fazlarından alınan iki ekstre olmak üzere toplam beş grup ekstre alındı. Bu ekstreler ayrı ayrı analiz edildi. Çalışmalarımız sonucunda alkaloit içeriği bakımından B. vulgaris ve B. cretica diğer iki türden daha zengin olarak bulundu. Bu tez çalışması ile ülkemiz florasında kayıtlı olan dört Berberis türü, içermiş oldukları ana alkaloitleri bakımından incelendi. Sonuçta türlerin köklerinin alkaloit içeriği bakımından daha zengin oldukları ve alkaloit profillerinin birbirlerine çok yakın olduğu belirlendi. Ayrıca, izole edilerek yapısı belirlenen berberin alkaliotinin in vitro olarak antikanser etkisi incelendi.