Demokratikleşme sürecinde Ahmet Ağaoğlu

Abstract

Demokratik yönetim insanımızın çeşitli siyasal tecrübelerinden sonra ulaştığı en son ve en sağlıklı yönetim şeklidir. Türkiye, çağdaşlaşma mücadelesini Mustafa Kemâl Atatürk'ün öncülüğünde ve onunla gönül birliği yapanlarla vermiştir. Araştırmamızda Atatürk ile birlikte Türkiye'de millet hakimiyeti için çalışan Ahmet Ağaoğlu'nu incelemeye çalıştık. Ahmet Ağaoğlu, Azerbaycan'da doğmuş, muhafazakâr bir aile ortamında yetişmiştir. Eğitim hayatının önemli bir kısmını Paris'te görmüş ve burada değişik siyasal düşünce akımlarını yakından inceleme imkânını bulmuştur. Azerbaycan'a döndüğünde halkını örgütleyerek onların Çarlık Rusya'sının esaretinden kurtulması için çalışmıştır. Bu çalışmaları onun baskı görmesine, bu ise İstanbul'a göç etmesine sebep olmuştur. İstanbul'da birçok fikrin örgütleyicisi olmuş, üniversitede görev almış, 1914-1918 yıllarında milletvekilliği yapmıştır. Meşrutiyet döneminde canlanan fikir akımları içerisinde Ağaoğlu başlangıçta İslâmcılık düşüncesini savunmuş sonraları ise Türkçülük düşüncesinin kuruculuğunu yapmıştır. I. Dünya Savaşı sonrasında tutuklanmış ve Malta'ya sürgün edilmiştir. Sürgünden kurtulduğunda, İrşat heyetinde görev almış, Matbuat ve İstihbarat Umum Müdürlüğü yapmıştır. Basın yoluyla da milli mücadeleyi desteklemiştir. 1923-1931 tarihleri arasında TBMM'de milletvekili olarak görev almıştır. Bu dönemde yapılan inkılâpları meclis içinde savunmuş ve basın yoluyla bu fikirlerini paylaşmıştır. Atatürk'ün de yönlendirmesiyle Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın kurucusu olmuştur. Üniversite reformuyla öğretim üyeliğinden tasfiye edilmiştir. Ölüm tarihi olan, 1939'a kadar gazetecilik hayatına devam etmiştir. Gazeteci, öğretim görevlisi, milletvekili kimlikleriyle öne çıkmış bir fikir adamımızdır.