Güney Ege Bölgesi'ndeki turizm hareketinin tarihsel süreç içindeki değişiminin ilişkisel sosyoloji perspektifinden incelenmesi (Turizmde değişen roller değişen aktörler)

Abstract

Güney Ege Bölgesi, geçmişten günümüze kadar birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış bir bölgedir. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra askeri amaçlarla kullanılan ulaşım olanakları, sivil bireylerin kullanımına sunulmuştur. Bu durum dünya genelinde seyahat etme özgürlüğünü getirmiştir. Bu kapsamda Güney Ege Bölgesi gerek tarihsel, kültürel çekicilikleri gerekse doğal çekicilikleri neticesinde 1960'lı yıllardan itibaren önemli turizm destinasyonlarından bir tanesi haline gelmiştir. 1960'lı yıllara kadar kapalı bir toplumsal yaşam süren bölge halkı, turizm hareketiyle birlikte farklı milletten insanlarla etkileşim kurmaya başlamıştır. Bu durum bölgede sosyal ve kültürel olarak değişime neden olmuştur. 24 Ocak 1980 kararları ile Türkiye'nin dışa açık ekonomik politikaları benimsemesi ve küresel anlamda turizmin gelişimine etki eden faktörler, turizm hareketinin Güney Ege Bölgesi'nde hızlanmasına yol açmıştır. Bu kapsamda araştırmanın amacı; turizmin gelişimine bağlı olarak bölge turizminde aktif rol üstlenen aktörlerin, tarihsel süreç içinde kendilerine nasıl yer bulduklarının ortaya çıkarılmasıdır. Bu çerçevede bölgedeki turizm gelişimine ilişkisel sosyoloji perspektifinden bakılmıştır. Çalışmanın kuramsal temelini Bourdieu'nun "alan teorisi" oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağı, Türkiye Turizm Tarihi Projesi sonucunda basılmış olan 10 ciltlik Türkiye Turizmi Sözlü Tarih Araştırması kitaplarının ikinci ve üçüncü cildidir. Araştırmanın sonucunda Güney Ege Bölgesi'ndeki turizmin gelişiminde öncelikle yerlilerin ön planda olduğu, sonrasında yatırımcıların, son perdede ise turistlerin ana role geçtiği bir süreç ortaya çıkarılmıştır. Bölgede kitlesel turizm hareketinin hakimiyet kazanmasıyla birlikte ilişkilerin sürekliliği yerini ilişkilerin geçiciliğine bırakmıştır. Araştırmanın önemli sonuçlarından bir tanesi yerlilerin, zaman içinde yaşadıkları bölgeye yabancılaştığıdır.