Osmanlı devleti'nde siyaseti ve kamuoyunu belirleme aracı olarak dedikodu ve söylenti

Abstract

Bu çalışmada, günümüz dedikodu ve söylenti olgularının Osmanlı siyaset dünyası üzerindeki yönlendirici ve yıkıcı etkileri ele alınarak iktidarın şekillenmesinde üstlendiği roller belirlenmeye çalışılır. Her ne kadar tarihçiler nezdinde hak ettikleri ilgi ve değeri görmeseler de kitle iletişim araçlarının yokluğunda bilgi kaynağı yerine konulan bu kavramlar idareyle beraber yönetenler ve halkın yaşamını derinden etkileyen pek çok gelişmenin arkasındaki temel güç ve dinamikler arasında yer alır. Bu izlenimden hareketle, Osmanlı yazınındaki yaygın karşılıklarıyla kîl ü kâl, güft ü gû, güft ü şînîd, nemîme ve gıybet (dedikodu) ile şâyia ve erâcîflerin (söylenti), bilinen hadiselerin bilinmeyen tarafları olarak -bir veziriazam değişikliğinden toplumun tamamını ilgilendiren büyük bir isyana kadar- sahne arkasından bütün bir işleyişe nasıl yön verip ne tür sonuçlar doğurduğuna bakılır.