Enerji ithalatı ve cari açık: Türkiye için ekonometrik bir değerlendirme

Abstract

Ekonomik ve sosyal kalkınmanın bir işareti olan enerji, üretim sürecinde temel bir girdi olarak hayatımızın her anında önemli bir rol oynar ve bu nedenle öncelikli bir konu olarak kabul edilir. Enerjinin temin edilme koşulları, ülkelerin üretim yapılarının şekillenmesinde ve maliyetlerin belirlenmesinde etkili olmaktadır. Ayrıca, ihtiyaç duyulan enerjinin yerli kaynaklarla karşılanamaması durumunda ithalat yoluna gidilmesi, cari işlemler dengesini de olumsuz yönde etkilemektedir. Türkiye, enerji talebinin yüksek ve enerji kaynaklarının sınırlı olması nedeniyle ihtiyacını büyük ölçüde ithalatla karşılamaktadır. Bu durum, Türkiye'yi enerjide dışa bağımlı bir ülke haline getirmekte ve kronikleşmiş cari açık sorununa ek bir baskı oluşturmaktadır. Sürdürülebilir ve istikrarlı bir büyüme için dış dengenin kontrol altında tutulması ve cari açığın azaltılması gereklidir. Türkiye, sahip olduğu büyük potansiyele rağmen yeterince değerlendiremediği yenilenebilir enerji kaynaklarını kullanıp, enerji ithalatına olan bağımlılığını düşürerek cari açığı kontrol altında tutabilir. Çalışmada, 2000:1-2022:4 dönemi verileri ile Toda-Yamamoto nedensellik testi gerçekleştirilmiştir. Analizin sonuçlarına göre, net enerji ithalatı, petrol ithalatının enerji ithalatı içindeki yüzdesi ve cari açık arasında çift yönlü; petrol ithalatının enerji ithalatı içindeki yüzdesinden net enerji ithalatına ve cari açığaç GSYİH'den petrol ithalatının enerji ithalatı içindeki yüzdesine doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmuştur.