Döner sermaye işletmelerinde finansal başarısızlığın tahmini ve sağlık sektöründe bir uygulama

Abstract

Türk kamu mali yönetim sisteminde oldukça önemli bir yere sahip olan döner sermaye işletmeleri başta sağlık olmak üzere eğitim, tarım ve ormancılık gibi alanlarda kamu idareleri bünyesinde faaliyet göstermektedirler. Her ne kadar ilk kuruluş amaçları kamu sektöründe oluşan âtıl kapasitenin kullanılabilmesi olsa da zaman içerisinde bu amaç farklılaşarak devletin fiyatlandırılabilir nitelikteki kamu mal ve hizmetlerini işletmecilik anlayışıyla topluma sunabilme yeteneğinin kazanılması şekline dönüşmüştür. Ülkemizde sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde de çok önemli bir finansman aracı olarak kullanılan Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermaye işletmelerinin son yıllarda finansal zorluklar yaşadığı görülmektedir. Bu araştırma ile ülkemizde Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren döner sermaye işletmelerinin 2008-2020 yılları arasındaki finansal ve finansal olmayan bilgilerine veri madenciliği yöntemleri olan CHAID karar ağaçları algoritması ve yapay sinir ağları modeli uygulanmasıyla işletmelerin finansal başarı/başarısızlıkları tahmin edilmesi ve finansal başarısızlığa sebep olan temel faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonucunda finansal başarısızlığı etkileyen en önemli değişkenler, karar ağacı modelinde faaliyet maliyetinin satışlara oranı olarak belirlenirken yapay sinir ağlarında likidite oranları ile hastane fatura toplamının global bütçeye oranı olarak belirlenmiştir.