Seramik sanatında mavi/kobalt mavi renk kullanımının araştırılması ve örneklerinin incelenmesi

Abstract

Renk; kaynaktan ya da cisimden yansıyan ışığın, gözdeki ağ tabaka üzerine düştüğünde uyandırdığı duyumdur.Beynin görme duyusu yoluyla gelen ışıksal etkilere karşı duyarlılığı ve bu etkileri değişik biçimlerde algılamasıdır. Renklerin, kültürden kültüre değişen sembolik anlamları bulunduğu gibi, bazı renklerin de toplumlar için inanç ve günlük hayat gibi konularda ortak fikirde olduğu değişmez anlamları mevcuttur. Mavi de bu renklerden biridir. İlk örneklerini Mezopotamya kültüründe lapis lazuli taşı ile gördüğümüz mavi renk, çoğu kültürde kutsallık, sonsuzluk, güven ve huzurun rengidir. Dini mekânlardaki vitray süslemelerinden, dönem moda anlayışlarına, resim sanatının önemli başyapıtlarından, doğu kültürlerindeki nazar inancına kadar geniş çaplı kullanıma sahip olan bu renk, bir sanat dalı olan seramik sanatında da kültürel, imgesel ve dekoratif anlamda önemli bir dile sahiptir. Eski Mısır'da bulunan ilk pigment mavi ile başlayan bu süreç, Erken İslam Dönemi ile kadın çehrelerine dönüşürken, Uzakdoğu seramiklerinde sanatçıların politik nedenlerle kullandığı bir dil haline gelmiştir. Osmanlı saraylarını süsleyen İznik çinilerinden, Avrupa içlerine uzanan natürmort doğa resimlerine, Çin desenlerine öykünme izleri olmakla birlikte Delft seramiklerine kadar geniş bir alanda kullanım örnekleri görülmektedir. Tarihsel süreç içerisinde birçok renk tonu barındıran mavi, Rönesans ile ilerleyen ve günümüzde devam eden yeni ton bulma çabalarıyla evrilmeye devam etmektedir.