Türkiye'de tekstil sektörünün mali performansının mali tablolardaki verilere dayanılarak istatistiksel yaklaşımla ölçülmesi

Abstract

Son yıllarda gerek küresel gelişmeler gerekse ülke çapında yaşanan olumsuzluklar tekstil sektörünü mali ve ekonomik sıkıntılara sokmuş, performansının düşmesine sebep olmuş, büyük küçük birçok işletmeyi iflas tehlikesiyle karşı karşıya bırakmıştır. Performans düşüklüğü zaman içerisinde oluşur, bu süreçte performans gerilemesine neden olan faktörlerin saptanması, gerekli önlemlerin zamanında alınması, kontrolün sağlanması için işletmelerde performans ölçümlerinin düzenli ve sistematik bir şekilde yapılması gerekmektedir. Böylece işletmeler geçmiş ve cari mali durumlarını değerlendirebilir, yöneticileri ve çalışanları hedefler doğrultusunda yönlendirebilir, hesap verme sorumluluğunu yerine getirebilir, performanslarını geliştirebilirler. Tekstil sektörü, Türkiye için sağladığı istihdam, üretim sürecinde yaratılan katma değer ve ihracat gelirleri içindeki yüksek payı nedeniyle ekonomik kalkınma sürecinde önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmada tekstil sektörünün Türkiye'deki yeri ve önemi, performansı olumsuz etkileyen sorunları ortaya konmuştur. Piyasa yapısı ve yoğunlaşma durumu M-Firma yoğunlaşma oranı ve Herfindalh-Hirschman indeksiyle hesaplanmıştır. Dünyadaki tekstil üretimi ile ticaretindeki gelişmeler, uluslararası anlaşmaların Türkiye'ye etkileri ve Türkiye'nin dünya tekstil sektöründeki konumu irdelenmiştir. Mali performans ölçümüyle, tekstil sektörünün olumlu ve olumsuz yönleriyle geçirdiği evrim, ortaya koydugu performans, analiz ediimiştir. Böylece tekstil işletmelerine, mali performanslarını ölçerken sektör ortalama değerleriyle karşılaştırma imkanı da sunulmuştur. Bu kapsamda iMKB'ye kayıtlı tekstil işletmeleri örneklem olarak seçilmiş ve 1992-2003 yıllarını içeren mali tablolarından hareketle performansları oran analizi ile ortaya konmuştur. 2004 ve 2005 yıllarında işletmelerin likidite oranları, mali yapı oranları, faaliyet oranları ve karlılık oranlarının nasıl bir trend izleyeceği tahmin edilmeye çalışılmıştır. Tahmin için, zaman serilerinin trend analizi (en küçük kareler tekniği) kullanılmıştır. Sonuç olarak, tekstil sektöründe mali performans göstergelerinin aldığı değerler, genelde sektör standartları civarında seyretmişiir. Mali performans değerlerinde en önemli sapmalar, 1998 ekonomik kriz ve sonrası yıllardadır. Likidite durumu doğrudan satışlara ve alacakların tahsiline bağlıdır.