Özel Eğitimde Öğretmen Yetiştirme: Türkiye'deki Araştırmalar

Abstract

Türkiye’de özel eğitim öğretmeni yetiştirme süreci geçmişten günümüze değişimlere uğramıştır. Yaşanan değişimler göz önüne alındığında özel eğitim öğretmeni yetiştirme sürecine odaklanan çalışmaların incelenmesi güncel durumun bir bütün olarak ortaya konulması noktasında önem kazanmaktadır. Bu araştırmanın amacı Türkiye’de özel eğitim alanındaki öğretmen yetiştirme çalışmalarını gözden geçirmektir. Amaç doğrultusunda, araştırma literatür taraması olarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde belirlenen anahtar kelimeler ile çeşitli veri tabanları taranmış ve toplam 197 araştırmaya ulaşılmıştır. Amacı doğrudan öğretmen yetiştirme olmayan 129 çalışma ile öğretmen yetiştirme sürecine ilişkin bir uygulama içermeyen ve ampirik olmayan 9 çalışma kapsam dışında tutulmuştur. Dâhil etme ve dışlama ölçütleri doğrultusunda elde edilen toplam 32 çalışma araştırma kapsamında analiz edilmiştir. Çalışmaların yöntemsel özellikleri incelendiğinde ağırlık olarak nitel araştırma tasarımı (n=16), ardından nicel araştırma tasarımları (n=10) ve uygulama içeren çalışmalar (n=6) olarak gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Bulgular öğretmen yeterlilikleri, programın yapısı ve içeriği, öğretmenlik uygulaması temaları çevresinde toplanmıştır. Sonuçlar, özel eğitim alanında öğretmen yetiştirme sürecinde teorik ve uygulamalı dersler arasındaki bağlantı kurulmasının niteliği artıracağına işaret etmektedir. Öğretmen yeterliklerinin desteklenmesinde gereksinim odaklı hizmet içi eğitimlere ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Uygulamalı çalışmaların artması, yeni modellerin ortaya konulabilmesi, bu modellerin test edilebilmesi için standardın ve sürekliliğin sağlanması gerektiği çıkarımı yapılmıştır.