Tanzimat döneminde (1839-1876) kadın yaşamındaki modernleşme

Abstract

Tanzimat Dönemi ile birlikte başlayan modernleşme hareketiyle Türk Kadını gerek toplumsal gerekse siyasal ve düşünsel alanda ciddi atılımlar yapmıştır. Tarihsel akış içerisinde Orta Asya'da özgür olarak yaşayan Türk Kadını İslamiyet'in Türk Devletlerinin yaşantısına girmesiyle sınırlı haklar ile ikinci plana itilmiştir. Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarındaki kadının erkeği ile birlikteliği, zamanla koyu bir İslam etkisiyle sona ermiştir. Kadın her alanda haklarını yitirmiş, erkek egemen bir toplumda ev içinde yaşamaya başlamıştır. Eğitim olanaklarından yoksun, sokağa çıkmasından giydiği kıyafetin rengine kadar kurallara uymak zorunda kalmıştır. Tanzimat Dönemi ise, Osmanlı Kadınlarının uyanma aracı olmuştur. Eğitim alanında yapılan yeniliklerle hayatın içine giren kadın, toplum hayatının düzenlenmesinde kültürlü anne ve eş olarak yer almıştır. Miras hukuku alanında yapılan dÜzenlemelerle de mirastan eşit hak alabilme hakkını elde etmişlerdir. Ayrıca çıkarılan kanunlarla evliliklerde yaşanılan zorluklar aile izni, vergi, lüks harcamaların önüne geçilmeye çalışılmıştır. Günlük yaşamlarına fazla karışılmayan Tanzimat Kadını rahatlamış, Avrupa modasını yakından takip etmiş, modern Türk Kadını olma yolunda önemli adımlar atılmıştır. Edebiyat alanında ise birçok ünlü edebiyatçı kadın toplumsal konumunu, haklar elde etmesini eserlerinde işlerken Fatma Aliye Hanım, Şair Nigar Hanım vb. isimler Türk Edebiyatımıza kazandırılmıştır. Tanzimat Dönemindeki bütün bu gelişmeler Türk Kadınına yepyeni bir çehre kazandırmıştır. Batıda da Fransa, İngiltere, Amerika üçgeni kadınların haklarını elde etmek için mücadele alanı olmuştur. Tanzimat Döneminde kadınların yaşamlarını değiştirecek bu küçük yenilikler büyük değişimlerin başlangıcını oluşturmuş, günümüz modern Türk Kadınının dönüm noktasını oluşturmuştur.