Özel eğitim öğretmenliği hizmet öncesi sürecinin değerlendirilmesi

Abstract

Açıklayıcı sıralı karma araştırma olarak desenlenen bu araştırmanın temel amacı; mevcut özel eğitim öğretmen yetiştirme sürecinin incelenip, süreçte yer alan paydaşların (akademisyen, öğretmen ve öğretmen adaylarının) görüşleri doğrultusunda nasıl bir hizmet öncesi özel eğitim öğretmenliği sürecinin yürütüldüğünün ortaya konması ve sürecin iyileştirilmesine yönelik öneriler sunmaktır. Çalışmanın ilk basamağında "Özel Eğitim Lisans Eğitimi Değerlendirme Anketi" geliştirilmiş ve 119 akademisyen, 124 öğretmen ve 132 öğretmen adayı olmak üzere toplam 375 katılımcıya uygulanmıştır. Anketten toplanan verilerin betimsel ve içerik analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ikinci basamağında ise nicel boyuttan elde edilen bulgular ışığında yarı yapılandırılmış görüşme soruları hazırlamıştır. Belirlenen 12 akademisyen 10 öğretmen ve 11 öğretmen adayı olmak üzere toplamda 33 katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilere göre özel eğitim hizmet öncesi sürecini etkileyen en önemli unsur akademisyen kalitesi, sayısı ve akademisyenin, öğretmen yetiştirmeye verdiği önemdir. Akademisyenlerin yükselmesinde yayın yapma zorunluluğu bulunması ve öğretmen yetiştirmeye ilişkin edimlerin, yükselme kıstaslarında puan karşılığının olmaması gibi unsurların süreci olumsuz etkilediği bununla birlikte öğretmen adayı sayısının çok akademisyen sayısının az olması gibi durumların öğretmen niteliğini olumsuz yönde etkilediği söylenebilir.