Havayolu işletmelerinde stratejik yönetim aracı olarak hedef maliyetleme yönteminin uygulanabilirliği

Abstract

Havayolu işletmelerinde rekabetin giderek küreselleşmesi ile birlikte birim gelirleri giderek azalmaktadır. Küreselleşen ortamda maliyetlerini etkili bir şekilde yönetip, sürekli iyileştirme yapan ve maliyetlerini kontrol altında tutan havayolu işletmeleri rekabet üstünlüğü elde etmektedir. Yüksek rekabet çevresinde havayolu işletmelerinin uzun süre kârlılık sağlaması, rekabetçi pozisyonunu devam ettirmesi, şiddetli rekabet koşullarına karşı işletmenin dayanıklılığını artırması adına stratejik yönetim önem taşımaktadır. Stratejik yönetim araçlarından biri olan hedef maliyetleme yönteminin havayolu işletmelerinde uygulanma durumu bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk iki bölüm teorik kısım olup, üçüncü bölümde ise Türkiye'deki havayolu işletmelerine uygulanan, hedef maliyetlemenin havayolu işletmelerinde uygulanabilirliğine yönelik anket çalışmasının sonuçları değerlendirilmiştir. Teorik bilgilerle uygulama sonuçlarının analizinden elde edilen bilgiler birleştirilerek geliştirilen öneriler sunulmuştur. Araştırmaya katılan 5 havayolu işletmesinden 2'sinin hedef maliyetleme yöntemini mevcut muhasebe sistemleri içinde uyguladıkları, 3 işletmenin hedef maliyetleme yöntemini uygulamadıkları belirlenmiştir. Yöntemi uygulamadıklarını belirten işletmelerin ise hedef maliyetlemenin bazı ilke ve özelliklerine uygun çalışmalar yaptığı da belirlenmiştir.